Tòa phúc thẩm liên bang Khu vực Columbia (D.C. Circuit) của Mỹ ngày 25/9 ra phán quyết với tỷ lệ 2-1, giữ nguyên quyết định của Bộ Quốc phòng xếp Anthropic vào diện "rủi ro chuỗi cung ứng". Sau khi phán quyết có hiệu lực, Lầu Năm Góc có thể tiếp tục loại mô hình Claude khỏi hệ thống của mình, đồng thời cấm quân đội và các nhà thầu quốc phòng sử dụng sản phẩm của Anthropic trong công việc liên quan đến Bộ Quốc phòng.
Ý kiến đa số do thẩm phán Gregory Katsas và Neomi Rao đưa ra, cả hai đều do ông Trump đề cử; người phản đối là thẩm phán Karen LeCraft Henderson, do Tổng thống George H. W. Bush (Bush cha) đề cử. Anthropic lập luận rằng lệnh cấm của Bộ Quốc phòng là tùy tiện, vượt thẩm quyền và vi hiến, cả ba điểm này đều bị ý kiến đa số bác bỏ.
Ý kiến đa số nhìn vào "đã làm gì"
Trong phán quyết, thẩm phán Katsas viết:
"The Department reasonably feared that Anthropic might manipulate Claude's design to prevent it from performing national-security functions."
Bộ Quốc phòng có cơ sở hợp lý để lo ngại rằng Anthropic có thể điều chỉnh thiết kế của Claude khiến nó không thể thực hiện các chức năng liên quan đến an ninh quốc gia.
Ý kiến đa số còn nhấn mạnh rằng vấn đề này phụ thuộc vào việc Anthropic đã làm gì, chứ không liên quan đến lý do vì sao công ty làm vậy. Áp vào vụ này, Anthropic kiên quyết đưa vào hợp đồng điều khoản cấm sử dụng Claude cho vũ khí tự hành gây chết người và giám sát hàng loạt trong nước, từ chối nới lỏng — chính hành vi này đã tạo thành rủi ro trong mắt Bộ Quốc phòng.
Ý kiến phản đối của thẩm phán Henderson xuất phát từ mục đích lập pháp. Bà cho rằng đạo luật an ninh chuỗi cung ứng năm 2018 nhắm đến việc các quốc gia thù địch lợi dụng nhà cung cấp để xâm nhập hệ thống liên bang, còn việc áp dụng nó cho một nhà thầu công khai và thẳng thắn thực thi các giới hạn sử dụng là vượt quá ý định ban đầu của luật.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Sean Parnell tuyên bố phán quyết này "completely validates the Department's position" (hoàn toàn chứng minh lập trường của Bộ). Người phát ngôn Anthropic thì cho biết "respectfully disagree" (tôn trọng nhưng không đồng tình), công ty tự tin vào lập trường của mình và đang cân nhắc mọi phương án, kể cả việc yêu cầu xem xét lại thêm. Công ty chưa nói rõ sẽ xin toàn thể tòa xét lại hay kháng cáo lên Tối cao Pháp viện.
Hai vụ kiện, hai nhãn
Tranh chấp này bắt đầu từ tháng 2 năm nay. Ông Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth cáo buộc Anthropic gây nguy hại cho an ninh quốc gia, sau đó Lầu Năm Góc đưa ra quyết định xếp công ty vào diện rủi ro chuỗi cung ứng. CEO Anthropic, ông Dario Amodei, không nhượng bộ, với lý do lo ngại sản phẩm của công ty bị dùng cho giám sát hàng loạt hoặc drone vũ trang tự hành.
Bộ Quốc phòng đã đưa ra tổng cộng hai quyết định, và Anthropic kiện tại hai nơi khác nhau.
| Tòa án liên bang quận San Francisco | Tòa phúc thẩm Khu vực Columbia (D.C. Circuit) | |
|---|---|---|
| Đối tượng xét xử | Một quyết định song song khác | Quyết định thứ hai, đưa ra theo đạo luật an ninh chuỗi cung ứng năm 2018 |
| Kết quả | Tháng 8: tòa tuyên Bộ Quốc phòng vi phạm pháp luật | Ngày 25/9: giữ nguyên với tỷ lệ 2-1 |
| Trọng tâm của tòa | Động cơ của Bộ Quốc phòng: trừng phạt Anthropic vì chỉ trích chính sách AI của Bộ | Hành vi của Anthropic: điều khoản hạn chế có thể ảnh hưởng đến chức năng an ninh quốc gia |
Phán quyết ở San Francisco dài 59 trang, thẩm phán kết luận cách làm của Bộ Quốc phòng là trừng phạt chỉ trích, trang tin này từng đưa tin vào thời điểm đó. Khi ấy đã có ý kiến chỉ ra rằng Anthropic muốn gỡ bỏ hoàn toàn nhãn này thì vẫn phải chờ vụ kiện ở Washington ngã ngũ. Giờ kết quả ở Washington đã có, và đi theo hướng ngược lại.
Hai phán quyết không trực tiếp mâu thuẫn nhau. Vụ San Francisco xét động cơ, vụ Washington xét hành vi, căn cứ pháp lý cũng khác nhau. Trong phản hồi của mình, Anthropic đặc biệt nhắc đến việc "một tòa án liên bang khác đã kết luận quyết định song song của chính phủ là vi phạm pháp luật", cho thấy công ty có ý định dùng sự khác biệt giữa hai vụ kiện làm lợi thế cho bước tiếp theo.
Về mặt kinh doanh, ảnh hưởng đối với Anthropic tập trung trong nội bộ hệ thống quốc phòng Mỹ: quân đội không thể tự sử dụng, các nhà thầu quốc phòng cũng không thể dùng trong các dự án của Bộ Quốc phòng. Khách hàng thương mại và khách hàng nước ngoài không bị ràng buộc bởi quyết định này. Chỉ là trong một vụ kiện vẫn chưa ngã ngũ, việc nhãn "rủi ro chuỗi cung ứng được tòa phúc thẩm giữ nguyên" có bị các bên mua sắm chính phủ khác tham chiếu hay không, hiện chưa có cơ quan nào lên tiếng.
Nguồn tham khảo: CNBC, AP, The Next Web, CocoLoop; thành phần hội đồng xét xử, nội dung ý kiến đa số và ý kiến phản đối, phản hồi của các bên đều theo các bài tường thuật về phán quyết.