CEO của Amazon Web Services (AWS), ông Matt Garman, tuyên bố ngày 2/10 rằng công ty sẽ không còn ký thỏa thuận bảo mật (NDA) với các cơ quan chính quyền hợp tác trong các dự án trung tâm dữ liệu.
"We no longer use nondisclosure agreements with the government agencies we work with on our projects." (Chúng tôi không còn sử dụng thỏa thuận bảo mật với các cơ quan chính quyền mà chúng tôi hợp tác trong các dự án của mình.)
Cùng ngày, AWS cũng công bố chương trình đầu tư cộng đồng mang tên Built Together, cam kết chi hơn 1 tỷ USD trong 5 năm, đồng thời cho biết từ nay sẽ công khai hằng năm mức tiêu thụ năng lượng, hiệu suất sử dụng nước và tỷ lệ năng lượng không carbon của các trung tâm dữ liệu.
Một thỏa thuận, một loạt phản ứng dây chuyền
Ngòi nổ trực tiếp nằm ở thành phố South Bend, bang Indiana. Ông Eric Horvath, Giám đốc điều hành công trình công cộng địa phương, xác nhận ông đã ký một thỏa thuận bảo mật với AWS vào năm 2023, liên quan đến việc cung cấp dịch vụ xử lý nước thải cho khu trung tâm dữ liệu New Carlisle của Amazon. Sau khi thông tin lan ra, các tổ chức môi trường, người đóng thuế và các nhóm cộng đồng đồng loạt lên tiếng nghi vấn: quan chức công quyền đàm phán các cam kết điện, nước kéo dài hàng chục năm cho thành phố, nhưng lại bị ràng buộc tay bởi điều khoản bảo mật của doanh nghiệp.
Ngày 16/9, Thị trưởng South Bend James Mueller ký lệnh hành chính cấm các cơ quan thành phố ký thỏa thuận bảo mật hoặc cam kết giữ kín khác liên quan đến trung tâm dữ liệu. Hơn hai tuần sau, AWS tuyên bố ngừng ký loại thỏa thuận này trên toàn bộ hoạt động của mình.
Ủy viên hội đồng thành phố Oliver Davis nói với báo chí rằng cách làm trước đây là "có hại", và lần điều chỉnh này giúp việc sử dụng ngân sách công không còn diễn ra "trong vòng bí mật" — ông xem đây là một bước tiến.
Chỉ áp dụng từ nay về sau, không xử lý việc đã qua
Chính sách này có hai giới hạn. Một là không có hiệu lực hồi tố: tuyên bố của AWS chỉ áp dụng cho các thỏa thuận ký từ nay, những thỏa thuận đã ký trước đó không tự động bị hủy. Hai là có thể không bao gồm nhà thầu: theo một số báo cáo, trong trường hợp ở Wharton County, bang Texas, thỏa thuận bảo mật được ký thông qua nhà thầu, và AWS chưa nói rõ liệu tuyên bố lần này có bao gồm trường hợp như vậy hay không.
Microsoft đã đi trước một bước. Theo báo cáo, Microsoft đã chấm dứt các thỏa thuận bảo mật trung tâm dữ liệu hiện có ngay từ tháng 3 năm nay, tức là xử lý luôn cả những thỏa thuận cũ. Sự khác biệt giữa hai công ty nằm ở những dự án đã đang xây dựng hoặc đã đàm phán xong.
Phản đối ở địa phương ngày càng cụ thể
Bước đi của AWS diễn ra trong bối cảnh các cộng đồng địa phương tại Mỹ phản đối trung tâm dữ liệu ngày càng có tổ chức. Theo WNDU, hiện có hơn 100 lệnh tạm hoãn liên quan đến trung tâm dữ liệu đang được thảo luận trên toàn nước Mỹ. Một thống kê khác cho biết trong nửa đầu năm nay có hơn 75 dự án bị ngăn chặn hoặc trì hoãn, liên quan khoảng 130 tỷ USD; khảo sát cho thấy khoảng 63% người Mỹ phản đối việc xây trung tâm dữ liệu ngay tại khu vực mình sống. Giá điện là điểm phàn nàn trực tiếp nhất: theo báo cáo, giá điện tại Virginia, Illinois và Ohio đã tăng lần lượt 13%, 16% và 12%, trong khi mức tăng trung bình toàn quốc khoảng 6%. Các số liệu này đến từ nhiều nguồn khác nhau và không hoàn toàn thống nhất về cách tính.
Khoản tiền của Built Together chủ yếu được rót vào một số hướng: trả học phí cao đẳng cộng đồng cho khoảng 300.000 sinh viên, xây mới 16 trung tâm đào tạo gần các trung tâm dữ liệu, cải tạo tiết kiệm năng lượng cho hơn 300 trường học và công trình cộng đồng cùng hơn 30.000 hộ gia đình, và dành một phần vốn linh hoạt cho các tổ chức phi lợi nhuận tại địa phương. Theo ông Garman, Amazon cung cấp nguồn lực, còn việc sử dụng ra sao do cộng đồng tự quyết định.
Tổ chức môi trường Stand.Earth không đồng tình, gọi khoản đầu tư này là "muối bỏ biển" và là một chiêu "xử lý khủng hoảng truyền thông". Tính theo mức khoảng 200 triệu USD mỗi năm, khoản này chỉ tương đương khoảng một phần nghìn trong tổng chi vốn đầu tư khoảng 220 tỷ USD của Amazon trong năm nay.
Việc công khai mức tiêu thụ năng lượng và nước hằng năm cũng còn một điểm chưa rõ: số liệu do chính AWS tự báo cáo, chưa rõ có được bên thứ ba kiểm toán hay không, và được tính theo từng khu trung tâm dữ liệu hay gộp chung toàn công ty — AWS hiện chưa công bố. Đối với các quận, thành phố đang đàm phán dự án với AWS, việc báo cáo năm sau có cho họ tra được lượng nước sử dụng tại trung tâm dữ liệu trong địa bàn mình hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cách họ nhìn nhận lời cam kết này.
Nguồn tham khảo: WNDU, Implicator, CocoLoop, WSOC-TV; phát biểu của Garman, lệnh hành chính của South Bend và số vốn đầu tư của Built Together được đối chiếu từ nhiều nguồn tin; mức tăng giá điện và số lượng dự án bị phản đối theo số liệu do các nguồn tin dẫn lại.