Lời giải tiếp theo cho bài toán thiếu điện của AI có thể không nằm trên đất liền mà ở ngoài biển. Khoản đầu tư 140 triệu USD do Peter Thiel dẫn đầu lần này rót vào Panthalassa, một startup tại Oregon đang xây dựng trung tâm dữ liệu ngoài khơi chạy bằng năng lượng sóng.
Máy chủ nổi trên Thái Bình Dương
Panthalassa không định dựng đảo nhân tạo hay một giàn ngoài khơi truyền thống. Hệ thống của họ là node nổi đường kính khoảng 85 mét, lấy điện từ sóng biển, làm mát phần cứng bằng nước biển và gửi kết quả suy luận về bờ qua vệ tinh quỹ đạo thấp.
Theo mô tả của công ty, đây là một phòng máy tự cung tự cấp: không nối vào lưới điện ven bờ, không đốt nhiên liệu hóa thạch và không cần nước ngọt để làm mát. Node trôi theo dòng hải lưu thay vì dùng hệ thống chân vịt truyền thống.
CEO kiêm đồng sáng lập Garth Sheldon-Coulson cho rằng các vùng sóng ngoài khơi có mật độ năng lượng cao sẽ giúp chuyển sóng thành điện và tránh nút thắt truyền tải đang làm chậm nhiều dự án trung tâm dữ liệu trên đất liền.
Khoản tiền 140 triệu USD dùng vào đâu
Vòng Series B đưa định giá Panthalassa lên gần 1 tỷ USD. Ngoài vai trò dẫn dắt của Thiel, nhà đầu tư còn có John Doerr, TIME Ventures của Marc Benioff, SciFi Ventures của Max Levchin và Susquehanna Sustainable Investments.
Công ty cho biết đội ngũ khoảng 120 người có nhân sự từng làm tại SpaceX, Tesla, NASA, Google, Apple và Blue Origin. Điều đó phản ánh độ phức tạp của một dự án giao giữa kỹ thuật biển, hàng không vũ trụ và hệ thống công nghiệp.
Panthalassa dự kiến dùng vốn mới để xây nhà máy, triển khai đội tàu và chuyển từ các nguyên mẫu thử nghiệm lâu năm sang hệ thống thương mại.
Thử nghiệm năm 2026, thương mại năm 2027
Lộ trình thử nghiệm của công ty bắt đầu với Ocean-1 trên biển năm 2021, rồi Ocean-2 và Wavehopper năm 2024. Cột mốc kế tiếp là đội tàu thử nghiệm Ocean-3 tại Bắc Thái Bình Dương trong nửa cuối năm 2026, trước khi vận hành thương mại vào năm 2027.
Thành lập năm 2016, Panthalassa đăng ký dưới dạng public benefit corporation, tức lợi ích môi trường được ghi vào nghĩa vụ của công ty cùng với lợi ích cổ đông.
Vì sao là lúc này
Đưa trung tâm dữ liệu ra biển nghe có vẻ cực đoan, nhưng áp lực điện trên đất liền khiến câu chuyện có cơ sở. Nhu cầu huấn luyện và suy luận AI đang kéo dài hàng chờ đấu nối lưới điện, trong khi các khách hàng lớn ký hợp đồng điện và năng lực tính toán dài hạn, đồng thời tìm tới điện hạt nhân, lưới điện riêng và cả ý tưởng điện mặt trời quỹ đạo.
Hướng đi của Panthalassa là đưa các mô hình đã huấn luyện lên node suy luận ngoài khơi, dùng sóng làm nguồn điện và dùng biển để làm mát. Công ty không nói sẽ thay thế mọi trung tâm dữ liệu, mà đặt cược rằng với một số tải AI, điện rẻ có thể quan trọng hơn vị trí thật gần người dùng.
Phần khó nhất
Rủi ro rất rõ. Một hệ thống 85 mét trôi ở vùng biển xa phải xử lý bảo trì, ăn mòn, độ trễ vệ tinh, giới hạn băng thông và câu hỏi pháp lý khi hoạt động ngoài phạm vi quản lý ven bờ thông thường.
Bài toán khách hàng cũng không nhẹ. Trung tâm dữ liệu trên đất liền cạnh tranh bằng độ trễ tính theo mili giây, còn Panthalassa chưa công bố khách hàng nào. Ván cược của Thiel là trong 5 năm tới, thiếu điện cho AI sẽ trở thành vấn đề cấp bách không kém thiếu chip.
Nguồn tham khảo: Panthalassa Raises $140 Million to Power AI at Sea (Business Wire); Data centers at sea: Oregon's Panthalassa nets $140M led by Peter Thiel for wave-powered AI (GeekWire); CocoLoop; Thiel backs $1bn ocean data centre startup (Financial Times)