Trong cùng một tuần, các động thái của Meta và Microsoft gần như giống hệt nhau.
Meta: tuyên bố sa thải 10% nhân sự, tương đương khoảng 8.000 người, có hiệu lực từ ngày 20/5. Đồng thời hủy bỏ 6.000 vị trí chưa kịp tuyển dụng.
Microsoft: gửi lời đề nghị nghỉ hưu tự nguyện tới khoảng 8.750 nhân viên Mỹ — những người có "tuổi cộng thâm niên công tác không dưới 70" có thể xin nghỉ trước hạn và nhận trợ cấp thôi việc. Đây là lần đầu tiên trong 51 năm lịch sử Microsoft triển khai chương trình kiểu này.
Tổng cộng, quy mô cắt giảm nhân sự tiềm năng của hai công ty lên tới gần 20.000 người.
Những con số biết nói
Trước hết là Meta.
Doanh thu cả năm 2025 của Meta đạt 201 tỷ USD, lợi nhuận ròng quý IV đạt 22,8 tỷ USD. Nói một cách dễ hiểu: công ty đang rất có lãi.
Vậy tại sao vẫn sa thải?
Câu trả lời nằm ở kế hoạch chi tiêu vốn: Ngân sách chi tiêu vốn năm 2026 của Meta dự kiến từ 115 tỷ đến 135 tỷ USD, gần gấp đôi so với năm 2025 (72 tỷ USD).
Số tiền này dùng để làm gì?
- Xây dựng trung tâm dữ liệu
- Mua GPU của Nvidia
- Phát triển chip tự thiết kế
- Phát triển dòng mô hình Llama
- Superintelligence Labs (phòng nghiên cứu siêu trí tuệ do Meta thành lập đầu năm nay)
Giám đốc Nhân sự Meta Janelle Gale tuyên bố chính thức: việc sa thải nhằm "giúp công ty vận hành hiệu quả hơn để hỗ trợ các khoản đầu tư khác".
Dịch ra là: chuyển tiền lương sang mua GPU.
Đợt sa thải tập trung vào Trust & Safety (an toàn nội dung) và Reality Labs (mảng metaverse, ngân sách cắt giảm trực tiếp 30%), hai hướng đi mà một bị AI thay thế, một bị từ bỏ chiến lược.
Phía Microsoft tinh tế hơn
Chương trình nghỉ hưu tự nguyện của Microsoft quy mô nhỏ hơn, nhưng có vài chi tiết đáng chú ý:
Thiết kế "Rule of 70": tuổi + thâm niên ≥ 70 mới đủ điều kiện. Một người 45 tuổi, thâm niên 25 năm vừa chạm ngưỡng; một người 55 tuổi, thâm niên 15 năm cũng chạm ngưỡng. Thiết kế này tự nhiên loại bỏ nhân viên trẻ, chủ yếu tác động đến nhân viên kỳ cựu ở độ tuổi 50-60.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Microsoft thực hiện chương trình mua lại lao động kiểu này. So sánh, Microsoft đã tiến hành nhiều đợt sa thải trong năm 2025, nhưng hình thức "tự nguyện rời đi" này là mới.
Bối cảnh tài chính: Doanh thu quý gần nhất của Microsoft đạt 81,3 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ, dịch vụ đám mây Azure tăng 33%, trong đó các dịch vụ liên quan đến AI đóng góp 16 điểm phần trăm tăng trưởng. Kết quả kinh doanh rất tốt, vì vậy sa thải không phải do khó khăn kinh doanh, mà là đang chủ động tái cơ cấu nhân sự.
Satya Nadella đã nói từ tháng 10 năm ngoái rằng năm 2026 sẽ "hơi lộn xộn" (messy) — đây là lời hứa được thực hiện.
Không chỉ Meta và Microsoft
Trong bối cảnh rộng hơn, quy mô và tốc độ sa thải trong ngành công nghệ năm nay đang tăng tốc:
- Oracle: sa thải 30.000 người (18% tổng số), lý do là để dành 156 tỷ USD đầu tư vào hạ tầng AI
- Amazon: tái cơ cấu 16.000 vị trí
- Dell: sa thải 11.000 người
- Snap: sa thải 1.000 người (16%), và tuyên bố rõ ràng AI đã viết 65% mã nguồn mới của công ty
Tính đến nay trong năm 2026, số lượng sa thải trong ngành công nghệ toàn cầu đã vượt quá 96.000 người, cao hơn khoảng 40% so với cùng kỳ năm 2025.
Điều thú vị là, các công ty này đồng thời đang tuyển dụng ồ ạt kỹ sư AI và nhân sự vận hành trung tâm dữ liệu — đây là sự thay thế nhân sự có cấu trúc, không phải do kinh doanh kém.
Nghịch lý việc làm AI
57% công chúng Mỹ cho rằng AI phát triển quá nhanh, 79% lo ngại chính phủ không có kế hoạch bảo vệ người lao động. Nhưng bên kia, các nhà tuyển dụng vẫn đang chi tiêu: tổng chi tiêu vốn dự kiến của bốn công ty công nghệ lớn (Alphabet, Microsoft, Meta, Amazon) trong năm nay gần 700 tỷ USD.
Hai điều cùng đúng: AI giúp công ty kiếm nhiều tiền hơn, cũng khiến công ty cần ít người hơn.
Khi một thông báo sa thải đi kèm với kế hoạch chi tiêu vốn cao nhất lịch sử, phản ứng đầu tiên của thị trường thường là: giá cổ phiếu tăng. Sau khi Meta công bố sa thải, giá cổ phiếu giảm 2,3%, nhưng các nhà đầu tư thường giải thích rằng "công ty đang tăng tốc chuyển đổi AI", chứ không phải "công ty đang gặp rắc rối".
Dòng tiền không bao giờ nói dối.
Nguồn tham khảo: Meta cuts 8,000 jobs and Microsoft offers first-ever buyouts as Big Tech converts payroll into AI capital expenditure (The Next Web); Meta to cut 8,000 jobs, Microsoft offers buyouts to staff as AI spending costs hit Big Tech workers (Yahoo Finance); 20,000 job cuts at Meta, Microsoft raise concern that AI-driven labor crisis is here (CNBC) — CocoLoop