Anthropic đang đề nghị cổ đông thông qua một cơ cấu cổ phần mới: CEO Dario Amodei và sáu đồng sáng lập còn lại sẽ nhận một loại cổ phiếu đặc biệt, cùng nắm giữ 50,1% quyền biểu quyết trong phần lớn công việc của công ty. Thông tin này được The Information đưa tin đầu tiên, cho biết công ty sẽ đề nghị cổ đông biểu quyết trong vài ngày tới. Anthropic chưa phản hồi công khai về thông tin này, phương án cuối cùng có được thông qua hay không, điều khoản có bị điều chỉnh hay không, hiện chưa thể xác minh.
Loại cổ phiếu đặc biệt này chỉ mang quyền biểu quyết, không kèm quyền lợi kinh tế bổ sung. Theo thông tin được đưa, bảy nhà sáng lập hiện mỗi người nắm khoảng 2% cổ phần, trước đó họ từng cam kết quyên góp 80% tài sản cá nhân. Tỷ trọng tài sản trên sổ sách của đội ngũ sáng lập không cao, điều họ muốn là đa số phiếu khi biểu quyết.
Vài điều kiện ràng buộc trong điều khoản
Thông tin được tiết lộ có bốn điểm.
Thứ nhất, quyền kiểm soát có điều kiện duy trì: ít nhất ba trong bảy người phải giữ mức cổ phần tối thiểu thì loại cổ phiếu đặc biệt này mới còn hiệu lực. Ngưỡng cụ thể là bao nhiêu cổ phần, thông tin không nêu rõ.
Thứ hai, vai trò của Long-Term Benefit Trust (Quỹ tín thác lợi ích dài hạn) vẫn được giữ nguyên, đa số ghế trong hội đồng quản trị vẫn do quỹ này lựa chọn.
Thứ ba, số ghế của nhà sáng lập trong hội đồng quản trị tăng từ 2 lên 3.
Thứ tư, nhân viên sẽ nhận một loại cổ phiếu riêng, dùng để phá vỡ thế bế tắc trong một số vấn đề nhất định. Những vấn đề nào được coi là "một số vấn đề", thông tin cũng không công khai.
The Information so sánh cơ cấu này với cổ phiếu hạng F của Palantir. Ba nhà sáng lập Palantir thông qua cổ phiếu hạng F nắm giữ gần một nửa quyền biểu quyết, thường được so sánh với Mark Zuckerberg của Meta và Evan Spiegel của Snap, đều là những trường hợp nhà sáng lập nắm quyền biểu quyết với tỷ lệ cổ phần thiểu số. Cách làm của Anthropic có một điểm khác biệt: quyền kiểm soát nằm ở một nhóm bảy người, được duy trì bằng cơ chế "ít nhất ba người", điều này khá hiếm gặp trong cấu trúc cổ phần kép của các công ty công nghệ.
Nhìn lại cả năm qua
Năm nay, các mốc sự kiện trên thị trường vốn của Anthropic diễn ra khá dày đặc.
Tháng 5, công ty hoàn tất vòng gọi vốn 65 tỷ USD, định giá sau đầu tư đạt 965 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua OpenAI. Ngày 1/6, công ty nộp hồ sơ IPO bảo mật lên SEC. Tháng 8, giá giao dịch trên thị trường thứ cấp tương ứng với định giá khoảng 1,5 nghìn tỷ USD. Giữa tháng 9, Reuters đưa tin Anthropic đang đàm phán với Nvidia về khoản đầu tư neo (anchor investment) cho IPO, định giá phát hành được đồn đoán khoảng 2 nghìn tỷ USD, cả hai công ty đều chưa bình luận.
Phương án quyền biểu quyết xuất hiện ở cuối dòng thời gian này, thời điểm không khó hiểu. Sau khi niêm yết, cơ cấu cổ đông sẽ thay đổi mạnh, các quỹ đại chúng, nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư neo sẽ tham gia, đội ngũ sáng lập cần chốt cơ cấu biểu quyết trước thời điểm đó, vì sau này thay đổi sẽ phải đối mặt với một nhóm cổ đông phân tán hơn nhiều.
Nền tảng quản trị đã được xây dựng từ trước. Anthropic đăng ký là công ty vì lợi ích công cộng (PBC), năm 2023 thành lập Long-Term Benefit Trust, quỹ này dần dần chọn ra đa số ghế trong hội đồng quản trị. Phương án lần này tương đương với việc thêm một lớp nữa bên ngoài quỹ tín thác: hội đồng quản trị do quỹ tín thác chi phối, đa số phiếu tại đại hội cổ đông do các nhà sáng lập nắm giữ.
Liệu hai lớp này có xảy ra bất đồng, và khi bất đồng thì ai quyết định, thông tin không đề cập. Loại cổ phiếu "phá vỡ bế tắc" của nhân viên có thể chính là để chuẩn bị cho tình huống này, nhưng điều kiện kích hoạt cụ thể vẫn phải chờ văn bản chính thức.
Những điều còn phải chờ
Kết quả biểu quyết của cổ đông là điều đầu tiên. Trong số các cổ đông lớn của Anthropic có vốn công nghiệp như Amazon, Google, cũng có các nhà đầu tư tài chính tham gia qua nhiều vòng gọi vốn, thái độ của họ đối với việc nhà sáng lập nắm đa số phiếu biểu quyết, thông tin chưa đề cập.
Điều thứ hai là chính hồ sơ IPO. Tài liệu ở giai đoạn nộp bảo mật không công khai, đợi đến khi bản S-1 công khai được công bố, ngưỡng cụ thể của cổ phiếu đặc biệt, điều kiện mất hiệu lực, mối quan hệ giữa quỹ tín thác và hội đồng quản trị sẽ được ghi vào phần cảnh báo rủi ro, khi đó mới có thể thấy rõ ranh giới của 50,1% này nằm ở đâu.
Nguồn tham khảo: The Information, TechCrunch, CocoLoop, Reuters; tỷ lệ cổ phần của nhà sáng lập, số ghế hội đồng quản trị và tỷ lệ quyền biểu quyết được xác minh theo thông tin từ The Information, các con số định giá theo các vòng gọi vốn công khai và thông tin trước đó.