Khoa Nghệ thuật và Khoa học của Harvard (FAS) đã chốt quyết định vào ngày 28/4: sau tháng 6, FAS sẽ không còn trả tiền tập trung cho tài khoản ChatGPT Edu. Giảng viên muốn tiếp tục dùng sẽ phải xin ngân sách trong trường.
Phương án thay thế là Claude của Anthropic, được mở cho giảng viên theo từng môn học.
Không phải vấn đề công nghệ, mà là chi phí và mức sử dụng
Christopher Stubbs, cố vấn cấp cao về AI của FAS, giải thích khá thẳng trong một cuộc phỏng vấn công khai:
"Mức sử dụng của sinh viên đại học thấp hơn nhiều so với dự kiến của chúng tôi."
Theo Stubbs, một nguyên nhân là sinh viên hiểu nhầm rằng trường cấp tài khoản để theo dõi gian lận học thuật. Mục tiêu thực sự là tạo quyền tiếp cận AI công bằng cho mọi sinh viên, nhưng thông điệp đó không tới nơi. Thêm vào đó, nhiều sinh viên đã có tài khoản ChatGPT miễn phí của riêng mình, nên họ không mấy muốn chuyển sang tài khoản tổ chức.
Chương trình thử nghiệm kéo dài gần một năm. Trong thời gian đó, FAS trả tiền cho tài khoản OpenAI doanh nghiệp của toàn bộ giảng viên, nhân viên và sinh viên. Với quy mô của Harvard, đây là khoản chi không nhỏ.
Hiệu trưởng khoa David Parkes diễn đạt theo đúng kiểu thận trọng của một tổ chức học thuật:
"Chúng tôi đã cung cấp công nghệ ChatGPT của OpenAI, và tiếp theo chúng tôi sẽ cung cấp công nghệ của Anthropic."
Nói ngắn gọn: đây là đổi nhà cung cấp, không phải đổi chiến lược.
Claude sẽ được xin theo môn học
Cách triển khai Claude lần này khác ChatGPT Edu. ChatGPT Edu trước đó gần như được phát rộng trong toàn FAS. Claude sẽ chỉ được cấp khi giảng viên xin cho một môn học cụ thể.
Stubbs nói một số công cụ trong tài khoản Harvard có chức năng rất giống bộ công cụ của OpenAI. Với sinh viên, trải nghiệm sử dụng có thể không khác quá nhiều. Điểm khác nằm ở việc nhà trường sẵn sàng trả tiền cho bao nhiêu người, và giảng viên đưa công cụ vào lớp như thế nào.
Một chi tiết khác cũng quan trọng: Google Gemini vẫn luôn khả dụng tại Harvard theo thỏa thuận tổ chức giữa Google và trường, và phần này không thay đổi.
Sau thay đổi, FAS sẽ có bố cục như sau:
- ChatGPT Edu: sau tháng 6 phải xin ngân sách riêng
- Claude: xin theo từng môn học, FAS chi trả
- Gemini: tiếp tục theo thỏa thuận hiện có với Google
Tinh thần đánh giá liên tục
Stubbs nói rõ rằng FAS không coi lựa chọn này là điểm kết thúc cố định:
"Vì lĩnh vực này thay đổi rất nhanh, với công nghệ, ứng dụng và trường hợp sử dụng mới liên tục xuất hiện, FAS sẽ tiếp tục đánh giá lại."
Đây là thái độ khá hiếm trong môi trường đại học. Thông thường, trường chọn một nhà cung cấp, ký hợp đồng hai đến ba năm rồi tránh thay đổi thường xuyên. FAS đang công khai nói với các công ty AI rằng vị trí của họ trong trường có thể bị xem xét lại bất cứ lúc nào.
Một điểm đau nhỏ nhưng dễ thấy với OpenAI
Riêng Harvard FAS không đủ lớn để ảnh hưởng tới báo cáo tài chính của OpenAI. Điều quan trọng hơn là giá trị biểu tượng: một đơn vị của đại học nghiên cứu hàng đầu dùng ChatGPT Edu trong một năm, rồi công khai kết luận rằng ROI không đủ để duy trì tài trợ tập trung trên diện rộng.
ChatGPT Edu là một trong các mũi nhọn của OpenAI trong thị trường giáo dục đại học hai năm qua. Danh sách khách hàng từng được nhắc tới có Wharton, Arizona State University, Texas A&M và Estacio ở Brazil. Bài viết của The Harvard Crimson nhiều khả năng sẽ được các ủy ban ngân sách ở những trường khác đọc kỹ.
Trong khi đó, Anthropic đang chủ động tấn công cả thị trường doanh nghiệp lẫn đại học. Các khách hàng công khai của Claude đã có Oxford và một số chương trình của NYU Stern. Việc có thêm Harvard FAS tạo ra một vết nứt dễ thấy trong lợi thế của OpenAI ở nhóm đại học hàng đầu.
Hiện chưa có thông tin công khai liệu động thái này có lan sang các trường khác trong Harvard như HBS, HMS hay Harvard Law hay không. Nhưng quyết định của FAS đã đủ để các đơn vị có quyền tự quyết khác lấy làm ví dụ tham khảo.
Nguồn: CocoLoop, FAS Plans to Grant Access to Anthropic Claude, Phase Out ChatGPT Edu (The Harvard Crimson)