Sáng 28/4, Thượng viện Florida chọn một thủ tục hiếm gặp: đưa "AI Bill of Rights" ra khỏi cấp ủy ban và chuyển thẳng lên biểu quyết toàn viện.
Kỳ họp đặc biệt này ban đầu được mở để vẽ lại khu vực bầu cử quốc hội. Ron DeSantis sau đó chen thêm nghị trình AI vào phút chót. Việc một bang dành riêng không gian lập pháp cho một dự luật AI vẫn còn hiếm trong 50 bang của Mỹ. Thượng nghị sĩ bang Tom Leek là người bảo trợ, nhưng lực đẩy chính trị thật sự đến từ DeSantis.
Dự luật có qua được Hạ viện bang hay không vẫn chưa chắc. Dù vậy, lá phiếu tại Thượng viện đã đẩy câu chuyện quản lý sản phẩm AI đồng hành ở cấp bang lên tuyến đầu của tranh luận toàn quốc.
Dự luật quản lý điều gì
Cốt lõi gồm ba điểm, điểm nào cũng rất cụ thể.
Thứ nhất, AI đồng hành không được trò chuyện với trẻ vị thành niên nếu chưa có sự đồng ý của cha mẹ. Điều khoản này nhắm vào các sản phẩm như Character.AI và Replika, vốn mô phỏng quan hệ cảm xúc. Nếu dịch vụ có thể tiếp cận người dùng dưới 18 tuổi, nền tảng phải xây dựng cơ chế xin phép cha mẹ. Việc để người dùng tự đánh dấu "tôi đã trưởng thành" không đủ để tuân thủ.
Thứ hai, AI hội thoại phải nói rõ rằng nó không phải con người. Phạm vi của điều khoản này rộng hơn quy định về AI đồng hành và áp dụng cho các hệ thống trò chuyện nói chung. Mục tiêu là ngăn AI giả làm người thật để gây ảnh hưởng tới người dùng.
Thứ ba, dự luật đặt ra cơ chế phạt. Vi phạm thông thường có thể được cho 45 ngày để khắc phục. Vi phạm nghiêm trọng hoặc không thể khắc phục có thể bị phạt tới 50.000 USD cho mỗi lần vi phạm, cộng thêm 10.000 USD cho mỗi trẻ vị thành niên được cho truy cập không đúng quy định.
Trường học cũng có quy định bổ sung. Học sinh tiểu học không được dùng AI khi không có giám sát, trừ hỗ trợ dịch thuật và hỗ trợ người khuyết tật. Phụ huynh có quyền chọn không tham gia. Cơ quan thực thi là văn phòng tổng chưởng lý bang.
Vì sao DeSantis dùng kỳ họp đặc biệt
Bối cảnh chính trị của câu chuyện này đáng chú ý không kém nội dung dự luật.
Trong kỳ họp thường lệ, Thượng viện đã từng thông qua một phiên bản dự luật. Nhưng Chủ tịch Hạ viện Florida Danny Perez từ chối nhận xét, với lý do AI nên được lập pháp thống nhất ở cấp liên bang, thay vì từng bang tự làm.
"There isn't a mandate somewhere in that executive order or proposed legislation for states to take initiative."
-- Danny Perez, Chủ tịch Hạ viện Florida
Lập trường này phù hợp với hướng tiếp cận ưu tiên liên bang của chính quyền Trump. Bản kế hoạch AI của Nhà Trắng đầu năm nay cũng nhấn mạnh quyền ưu tiên của liên bang trước quy định cấp bang. Perez không chỉ đơn giản chống DeSantis; ông đứng về phía khung luật liên bang thống nhất.
Cách DeSantis làm lần này rất đúng phong cách chính trị Florida. Kỳ họp đặc biệt vốn dành cho tái phân chia khu vực bầu cử được biến thành phương tiện cho AI, vaccine và vài chủ đề khác. Điều đó giúp đi vòng qua quy trình lập pháp bình thường. Thượng viện bỏ qua ủy ban và biểu quyết ngay trong ngày.
Nhưng Hạ viện có nhượng bộ hay không vẫn là câu hỏi lớn. Florida Phoenix viết rằng khả năng dự luật được Hạ viện cho qua là rất mong manh. Nếu Hạ viện lại từ chối xét, nước đi kỳ họp đặc biệt của DeSantis sẽ không thành luật.
Ngành công nghệ phản ứng
Computer & Communications Industry Association ra tuyên bố phản đối ngày 27/4. Lý do tập trung vào ba điểm: định nghĩa AI quá rộng, có thể kéo cả phần mềm doanh nghiệp, hệ thống chăm sóc khách hàng và NPC trong game vào phạm vi điều chỉnh; quy định khác nhau giữa 50 bang sẽ làm chậm đổi mới; và chi phí tuân thủ sẽ quá nặng với startup cũng như nhà phát triển nhỏ.
"A patchwork of state-level requirements creates uncertainty for developers."
-- Tom Mann, đại diện CCIA
Nhưng lập luận đó gần như không làm Thượng viện Florida đổi hướng. Trong năm qua, nhiều vụ việc liên quan tới AI đồng hành và trẻ vị thành niên đã tạo áp lực chính trị. Vụ kiện Character.AI từ năm ngoái chưa kết thúc, còn một vụ liên quan tới Gemini và thiếu niên cũng đã ra tòa đầu năm nay. Sức ép từ các nhóm phụ huynh đang nặng hơn vận động hành lang của ngành.
DeSantis cũng chọn một điểm đánh có tính toán. Bảo vệ trẻ vị thành niên là chủ đề khó bị cả hai phe công khai phản đối, có sự ủng hộ cao trong bang, đồng thời giúp Florida khác biệt với ưu tiên liên bang của chính quyền Trump.
Bức tranh chắp vá của 50 bang
Nhìn rộng hơn, Florida không phải trường hợp đơn lẻ. Trong ba tuần gần đây, California có AB 1988 về ngăn tự gây hại liên quan tới AI và AB 2023 về bảo vệ trẻ em trước AI đồng hành lần lượt qua ủy ban. Connecticut thông qua SB 5 dài 64 trang tại Thượng viện với tỷ lệ 32-4, bao gồm AI đồng hành, AI tuyển dụng, giám sát mô hình frontier và sandbox AI. Colorado đưa HB 1210 về cấm định giá dựa trên giám sát ra khỏi ủy ban thương mại và lao động của Thượng viện. Florida thì đưa AI Bill of Rights vào biểu quyết tại kỳ họp đặc biệt.
Tính cả các bang chưa nêu tên, ít nhất 11 bang của Mỹ đang đồng thời thúc đẩy dự luật AI trong quý 2/2026. Các dự luật này không tương thích với nhau: California dùng một định nghĩa AI, Florida dùng định nghĩa khác, Connecticut lại dùng định nghĩa thứ ba. Sự phân mảnh đã thành hiện thực.
Nỗi lo patchwork của CCIA đang lớn lên. Nhưng nhìn ngược lại, Quốc hội đã hai năm chưa ra được luật AI liên bang, kế hoạch AI 2026 của Nhà Trắng thiếu điều khoản có thể thực thi trực tiếp, còn nghị sĩ cấp bang có yêu cầu cử tri rất cụ thể phải trả lời.
Kết quả là các bang đi trước. Hai năm qua, các công ty AI dùng lập luận "chờ luật liên bang thống nhất" để kéo dài thời gian. Lập luận đó giờ yếu đi rõ rệt.
Hai điều cần theo dõi tiếp theo là Hạ viện Florida có chịu nhượng bộ hay không, và các bang khác có sao chép quy tắc cụ thể rằng AI đồng hành không được trò chuyện với trẻ vị thành niên khi chưa có sự đồng ý của cha mẹ hay không. Nếu có, đây có thể trở thành đường tuân thủ tối thiểu cho AI tiêu dùng tại Mỹ. Không chỉ các dịch vụ kiểu Character.AI phải sửa sản phẩm; những trợ lý phổ thông như ChatGPT và Claude cũng sẽ phải điều chỉnh nếu làm phiên bản cho thanh thiếu niên.
Nguồn: Florida's "AI Bill of Rights": What happened, what's in it, CocoLoop, and what's next (Florida Phoenix); CCIA Raises Concerns as Florida Senate Takes Up AI Bill of Rights During Special Session (CCIA); Proposed State AI Law Update: April 27, 2026 (Troutman Privacy); Amended AI bill passed by CT Senate after extensive questioning (CT Mirror)