Sáng 28/4, máy xúc bắt đầu hoạt động trên khu đất nông nghiệp rộng 601 acre bên ngoài Visakhapatnam, thành phố ven biển phía đông Ấn Độ thường được gọi là Vizag.
Đây không phải một khu công nghiệp thông thường. Google đang triển khai khoản đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của hãng tại Ấn Độ: 15 tỷ USD trong 5 năm, ba cụm trung tâm dữ liệu và mục tiêu xây dựng căn cứ AI đầu tiên của Ấn Độ ở quy mô gigawatt. Bộ trưởng Đường sắt Ấn Độ, Thủ hiến bang Andhra Pradesh N. Chandrababu Naidu, các lãnh đạo của Adani Group và Phó chủ tịch Bharti Rajan Mittal đều có mặt tại lễ khởi công. Quy mô sự kiện giống một dự án hạ tầng quốc gia hơn là một khoản đầu tư công nghệ tư nhân đơn lẻ.
Không phải trung tâm dữ liệu thông thường
Các con số đã cho thấy tầm vóc của dự án: tổng vốn 15 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2030; diện tích 601 acre tại ba làng Tarluvada, Adavivaram và Rambilli; ba cụm trung tâm dữ liệu; nhu cầu điện ở cấp gigawatt; khoảng 200.000 việc làm trực tiếp và gián tiếp dự kiến được tạo ra. Mốc ra mắt được đặt vào tháng 9/2028.
Quy mô gigawatt nghĩa là hơn 1.000 megawatt điện phải được cung cấp ổn định và liên tục. Các cụm trung tâm dữ liệu truyền thống thường nằm ở mức vài chục đến vài trăm megawatt. Khi lên tới gigawatt, mức tiêu thụ tương đương một thành phố cỡ vừa. Ấn Độ trước đây chưa có hạ tầng AI chuyên dụng nào ở cấp độ này.
Vì sao Google chọn Adani và Airtel
Điểm đáng chú ý nhất không chỉ là số tiền, mà là cấu trúc hợp tác. Google không tự mình xây toàn bộ hạ tầng. AdaniConneX, thuộc Adani Group, phụ trách phần chính của các cụm trung tâm dữ liệu và nguồn cung năng lượng tái tạo. Nxtra by Airtel, công ty con của Bharti Airtel, đảm nhiệm cáp quang tốc độ cao, kết nối cáp ngầm và hỗ trợ vận hành. Google Cloud mang đến các tải công việc như Gemini, Google Search và suy luận AI.
Vai trò của Adani đặc biệt quan trọng vì điện luôn là điểm đau của vận hành trung tâm dữ liệu tại Ấn Độ. Độ ổn định của lưới điện, tần suất mất điện và giá điện công nghiệp đều là biến số khó chịu. Adani có tài sản năng lượng tái tạo, gồm điện mặt trời và điện gió, cùng kinh nghiệm về cảng và khu công nghiệp. Giao phần điện cho Adani là cách Google giảm rủi ro nền tảng ngay từ đầu.
Airtel chịu trách nhiệm kết nối. Vizag nằm trên bờ đông Ấn Độ, có thể nối trực tiếp với các tuyến cáp ngầm hướng tới Singapore và châu Âu. Dịch vụ suy luận AI rất nhạy với độ trễ, nên vị trí này giúp trung tâm dữ liệu AI của Ấn Độ bám sát xương sống internet toàn cầu.
Vì sao là Vizag, và vì sao là lúc này
Lựa chọn địa điểm không ngẫu nhiên. Andhra Pradesh, bang nơi Vizag tọa lạc, là một trong những chính quyền địa phương tích cực nhất Ấn Độ trong việc thu hút đầu tư công nghệ. Ông Naidu thường xuyên bay tới Thung lũng Silicon. Các ưu đãi cụ thể của bang chưa được công bố, nhưng ba khu đất, quy hoạch thống nhất và điều phối di dời làng mạc cho thấy mức độ hỗ trợ hành chính rất mạnh.
Thời điểm cũng khớp với nhu cầu thị trường. Trong 12 tháng qua, nhu cầu suy luận AI tại Ấn Độ tăng nhanh. Gemini đã được triển khai rộng rãi, AI Overviews trong Google Search đã vào thị trường Ấn Độ, và phần lớn startup AI nội địa đang dùng Google Cloud. Tuy nhiên, trước đây năng lực suy luận AI của Google trong nước còn thiếu, khiến nhiều yêu cầu phải đi vòng qua Singapore hoặc Nhật Bản, cộng thêm ít nhất khoảng 30 mili giây độ trễ.
"Defining Milestone For India's AI Journey"
-- Thomas Kurian, CEO Google Cloud
Câu nói của Kurian không chỉ là ngôn ngữ PR. Ấn Độ là thị trường lớn nhất của Google Cloud tại châu Á - Thái Bình Dương ngoài Nhật Bản, nhưng trước đây một phần đáng kể tải công việc từ Ấn Độ vẫn chạy ở các region như Singapore hoặc Đài Loan. Đưa năng lực tính toán cấp gigawatt vào Ấn Độ đồng nghĩa Google xử lý cùng lúc ba vấn đề: độ trễ, tuân thủ và chủ quyền dữ liệu.
Một tín hiệu bị đánh giá thấp
Ý nghĩa chính trị của dự án cũng đáng chú ý. Trong năm nay, chính quyền Trump không có thái độ quá thuận lợi với ngành công nghệ Ấn Độ, với va chạm về thị thực, thuế quan và kiểm soát xuất khẩu. Nhưng dự án 15 tỷ USD này không dừng lại; ngược lại, nó đi vào lễ khởi công trong khẩu hiệu Viksit Bharat, tức xây dựng một Ấn Độ phát triển.
Logic phía sau khá rõ: hạ tầng AI không còn là thứ Big Tech có thể tự gánh. Nó cần gắn với một quốc gia thật sự có điện, có đất và có thị trường. Mỹ thiếu dư địa điện, châu Âu có khuôn khổ quản lý chặt, Trung Đông đối mặt với ràng buộc nước và điện. Ấn Độ từng bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về hạ tầng AI, nhưng nay dân số, tham vọng điện lực và vị trí địa chính trị đang cùng hội tụ.
Ba điểm cần theo dõi tiếp theo là liệu Andhra Pradesh có thực hiện được cam kết điện vào năm 2028 hay không, công suất năng lượng tái tạo của Adani có tăng kịp không, và các công ty AI Ấn Độ có thật sự đưa tải công việc về region trong nước hay không. Nếu các điều kiện đó thành hiện thực, hạ tầng AI của Ấn Độ có thể tái định hình phân bố năng lực tính toán ở châu Á - Thái Bình Dương, kéo một phần khách hàng, dịch vụ và tác vụ huấn luyện vốn dựa vào Singapore, Hàn Quốc hoặc Nhật Bản dịch chuyển về phía nam. Câu trả lời cho 601 acre đất ở Vizag sẽ rõ hơn vào tháng 9/2028.
Nguồn: Google Breaks Ground on India AI Hub, Launching a National Industrial Ecosystem (Google Cloud Press Corner); Google begins work on $15 bn AI hub in Vizag (Business Standard); Visakhapatnam set to become global data gateway (The Week); CocoLoop; Defining Milestone For India's AI Journey: Says Google Cloud CEO Thomas Kurian (Free Press Journal)