Bộ dòng mô hình nhỏ Qwen3.5 vừa được phát hành 24 giờ, thì đội ngũ nòng cốt của phòng thí nghiệm AI Alibaba đã tan rã.
Ai đã ra đi
Ngày 5 tháng 3, nhà nghiên cứu AI chính Lâm Tuấn Dương (Junyang Lin), người dẫn dắt dòng mô hình Qwen của Alibaba từ con số không đến hơn 6 triệu lượt tải trên toàn cầu, đã tuyên bố từ chức. Không chỉ một mình anh ra đi:
- Huệ Bân Nguyên (Binyuan Hui) – Trưởng nhóm mô hình mã nguồn Qwen
- Dư Bác Văn (Bowen Yu) – Trưởng nhóm định hướng hậu huấn luyện
- Lý Khai Tân (Kaixin Li) – Trưởng nhóm Qwen 3.5 và mô hình ngôn ngữ thị giác
- Một số nhà nghiên cứu trẻ hơn cũng nộp đơn từ chức cùng ngày
Lâm Tuấn Dương đăng trên X rằng anh "stepping down" (rút lui), không giải thích lý do. Truyền thông công nghệ Trung Quốc 36Kr sau đó đã đưa ra câu trả lời: Ngòi nổ của cuộc ra đi này là sự điều chỉnh cơ cấu nội bộ – một nhà nghiên cứu được tuyển từ nhóm Google Gemini sẽ được sắp xếp nắm quyền lãnh đạo kỹ thuật của Qwen.
Dòng thời gian khá phi lý
Chỉ một ngày trước khi ra đi, nhóm này vừa phát hành dòng mô hình nhỏ Qwen3.5. Sau khi phát hành, Elon Musk đã đăng trên X, dùng cụm từ "mật độ thông minh khá cao" để mô tả các mô hình này, cộng đồng thảo luận rất sôi nổi.
24 giờ sau, nhóm nòng cốt đã tạo ra những mô hình này đồng loạt nộp đơn từ chức.
Thời điểm chọn đúng lúc công lao lớn nhất để ra đi, điều này không bình thường ở bất kỳ công ty nào.
Alibaba phản ứng thế nào
CEO Ngô Vịnh Minh (Eddie Wu) đã chấp nhận đơn từ chức của Lâm Tuấn Dương và gửi thư nội bộ toàn công ty:
"Về mặt kỹ thuật, giẫm chân tại chỗ đồng nghĩa với tụt hậu. Thúc đẩy mô hình nền tảng là ưu tiên chiến lược cốt lõi."
Đồng thời, ông tuyên bố thành lập "Nhóm chuyên trách mô hình nền tảng", do chính ông, CTO Ngô Trạch Minh (Zeming Wu) và Viện trưởng Viện nghiên cứu Đạt Ma của Alibaba, Chu Tĩnh Nhân (Jingren Zhou) cùng lãnh đạo, điều phối toàn bộ nguồn lực tập đoàn để đẩy nhanh phát triển mô hình nền tảng.
Giọng điệu của tuyên bố là "người đi, việc vẫn phải tiếp tục". Alibaba cũng tái khẳng định hướng đi tiếp tục tăng cường đầu tư vào mã nguồn mở – điểm này rất quan trọng, vì người thiết kế chiến lược mã nguồn mở của Qwen chính là Lâm Tuấn Dương vừa ra đi.
Sự việc này ảnh hưởng đến Qwen thế nào
Sự ra đi của Lâm Tuấn Dương không chỉ là vấn đề chức danh.
Qwen có thể từ một dự án nội bộ trở thành gương mặt thường xuyên trên bảng xếp hạng mã nguồn mở trong hơn một năm, một quyết định quan trọng là thống nhất sử dụng giao thức Apache 2.0, không giới hạn sử dụng thương mại. Chiến lược này trực tiếp mang lại sự áp dụng quốc tế rộng rãi. Đây không phải quyết định kỹ thuật, mà là định hướng – và người đưa ra định hướng đó vừa ra đi.
Người lãnh đạo mới xuất thân từ Google Gemini có tiếp tục lộ trình mã nguồn mở này không? Hướng kỹ thuật có thay đổi không? Nhịp độ phát hành có chậm lại không? Tất cả đều là ẩn số.
Nhìn từ kết quả thực tế, ngay sau chấn động nhân sự, Qwen3.6 Plus vẫn được phát hành, nhịp độ ngắn hạn không bị gián đoạn. Alibaba đã đầu tư vào mô hình nền tảng vượt xa hàng chục tỷ nhân dân tệ, mức đầu tư này không thể bị dừng lại chỉ vì vài người ra đi.
Nhưng trong một nhóm, người dẫn dắt mã nguồn mở, trưởng nhóm mô hình mã nguồn, trưởng nhóm hậu huấn luyện và trưởng nhóm mô hình ngôn ngữ thị giác đồng loạt ra đi, sự tích lũy và phương pháp luận của các hướng này đều cần thời gian để xây dựng lại. Liệu dòng Qwen4 tiếp theo có giữ được nhịp độ trước đây hay không, phải nửa năm sau mới thấy rõ.
Nhìn trong bối cảnh rộng hơn
Alibaba không phải phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đầu tiên xảy ra biến động nhân sự lớn như vậy, và cũng có khả năng không phải là cuối cùng. ByteDance, Baidu, Tencent đều từng trải qua sự dịch chuyển nhân sự cốt lõi kỹ thuật tương tự.
Mô hình của các ông lớn AI Trung Quốc thường là: tìm nhà nghiên cứu giỏi nhất, lặp lại nhanh chóng, sau đó điều chỉnh cấu trúc lãnh đạo trong giai đoạn thương mại hóa. Trong quá trình này, những người tạo ra thành tựu đầu tiên và những người tiếp quản thương mại hóa sau đó thường không phải cùng một nhóm người, mâu thuẫn đã được gieo từ lúc đó.
Sự ra đi của Lâm Tuấn Dương và các đồng nghiệp có thể chỉ là sự lặp lại của chu kỳ này.
Nguồn tham khảo: Alibaba's chief AI developer quits,CocoLoop, taking key team members with him (The Decoder); Did Alibaba just kneecap its powerful Qwen AI team? Key figures depart in wake of latest open source release (VentureBeat); Alibaba's Qwen tech lead steps down after major AI push (TechCrunch)