Thị trường startup hiện có thể nhìn qua hai con số: Cognition, một công ty AI lập trình, được định giá khoảng 30 tỷ USD; còn nhóm startup gọi vốn lần cuối vào năm 2021 đã giảm trung bình 68% giá trị.
Theo PitchBook, hơn 220 công ty đã rời khỏi câu lạc bộ kỳ lân. Glossier, Savage X Fenty, AG1, The Farmer's Dog và Calendly đều từng vượt mốc 1 tỷ USD nhưng nay nằm dưới ngưỡng đó.
SaaS chịu sức ép lớn nhất
Nhóm đông nhất là SaaS, với 75 công ty. Vấn đề không chỉ là tăng trưởng chậm. AI coding và khả năng tạo công cụ bằng ngôn ngữ tự nhiên đang làm yếu đi lý do định giá cũ của phần mềm đóng gói: công cụ tùy biến khó làm nên doanh nghiệp phải mua sẵn.
Nhiều công ty phần mềm trước ChatGPT được thiết kế cho một thế giới chưa có AI. Họ mang kiến trúc cũ, đội ngũ lớn và kỳ vọng định giá từ năm 2021. Nhà đầu tư hiện ưu tiên các công ty mô hình frontier, khiến câu chuyện IPO hoặc vòng gọi vốn mới của SaaS cũ khó thuyết phục hơn.
Tiền không biến mất, mà tập trung hơn
Trong quý I/2026, startup AI toàn cầu gọi 255,5 tỷ USD qua 1.546 thương vụ. Nhưng ba thương vụ, gồm OpenAI, Anthropic và xAI, đã chiếm 67%. Dòng tiền vẫn còn, nhưng đang đổ vào một nhóm ứng viên thắng cuộc rất hẹp.
Điều này không có nghĩa mọi cựu kỳ lân đều yếu. Một số thương hiệu tiêu dùng và SaaS vẫn có kinh doanh thật. Tín hiệu lớn hơn là vốn mạo hiểm đang chiết khấu mạnh những công ty không nằm trong câu chuyện AI.
Nguồn tham khảo: CNBC, The Next Web, PitchBook, CocoLoop; đã kiểm tra hơn 220 công ty, mức giảm định giá 68% và 52%, 75 công ty SaaS và mức tập trung vốn AI quý I.