Crunchbase vừa công bố báo cáo quý 1/2026, và số liệu thực sự đáng kinh ngạc — đầu tư mạo hiểm toàn cầu đạt 300 tỷ USD trong một quý, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái và bằng 70% tổng vốn của cả năm 2025.
Đây không còn là sự sôi động thông thường của thị trường nữa, mà là một sự thay đổi mang tính cấu trúc.
300 tỷ USD được phân bổ như thế nào
Trước hết, hãy nhìn vào những con số nổi bật nhất:
| Công ty | Số tiền huy động | Loại |
|---|---|---|
| OpenAI | 122 tỷ USD | Vốn cổ phần |
| Anthropic | 30 tỷ USD | Vòng G |
| xAI (Elon Musk) | 20 tỷ USD | Vòng chiến lược |
| Waymo (xe tự lái) | 16 tỷ USD | Vòng chiến lược |
Bốn thương vụ này, tổng cộng 188 tỷ USD, chiếm 65% tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu trong quý 1.
35% còn lại dành cho khoảng 6.000 công ty khởi nghiệp khác.
Toàn bộ lĩnh vực AI đã hút 242 tỷ USD, chiếm 80% tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu. Điều này có nghĩa là tổng vốn huy động được trong các lĩnh vực như y tế, tiêu dùng, năng lượng, công nghệ khí hậu chỉ bằng một phần nhỏ so với AI.
Lĩnh vực mô hình nền tảng thậm chí còn ấn tượng hơn
Crunchbase thống kê riêng dữ liệu huy động vốn của các công ty mô hình nền tảng (Foundational AI):
Quý 1/2026, các công ty mô hình nền tảng huy động được 178 tỷ USD, trong khi cả năm 2025 chỉ huy động được 88,9 tỷ USD.
Một quý đã gấp đôi cả năm ngoái, với tốc độ tăng trưởng 466,9%.
Tuy nhiên, số lượng thương vụ lại giảm: cả năm 2025 có 66 thương vụ, quý 1/2026 chỉ có 24 thương vụ. Vốn tập trung hơn, đổ mạnh hơn vào ít đối tượng hơn. Điều này không còn giống logic đầu tư mạo hiểm truyền thống, mà giống như một sự đặt cược chiến lược.
Phân bố địa lý: Mỹ chiếm 83%
- Mỹ: 250 tỷ USD (83%, so với 71% trong quý 1/2025)
- Trung Quốc: 16,1 tỷ USD
- Anh: 7,4 tỷ USD
- Còn lại: phần còn lại của thế giới
Trong 16,1 tỷ USD của Trung Quốc, phần lớn cũng là đầu tư vào các mô hình ngôn ngữ lớn nội địa và cơ sở hạ tầng chip liên quan đến AI. Nhưng so với quy mô của Mỹ, khoảng cách là rất lớn.
Trong 7,4 tỷ USD của Anh có một chi tiết đáng chú ý: Advanced Machine Intelligence nhận được 1,03 tỷ USD, vòng hạt giống lớn nhất châu Âu; World Labs nhận được 1 tỷ USD để phát triển thế giới 3D — tiền của châu Âu cũng đang đổ vào AI.
Điều này có bình thường không?
Không bình thường, nhưng cũng dễ hiểu.
Trong hai năm qua, các hướng công nghệ như Transformer, RLHF, MoE đã được chứng minh, và các sản phẩm mô hình lớn bắt đầu tạo ra doanh thu thực sự. OpenAI được báo cáo có ARR hơn 30 tỷ USD, Anthropic cũng đang tăng trưởng nhanh chóng. Các nhà đầu tư nhìn thấy triển vọng lợi nhuận thực tế, không phải là một canh bạc phải chờ 5 năm nữa mới có thể sinh lời, mà là các doanh nghiệp đang trả tiền ngay bây giờ.
Một động lực khác là cuộc chạy đua vũ trang về sức mạnh tính toán. Nguồn cung H100, B200, GB200 của Nvidia vẫn không đáp ứng được nhu cầu, các công ty có tiền phải đặt cọc sớm để giữ chỗ. Phần lớn 122 tỷ USD của OpenAI là khoản đầu tư vào sức mạnh tính toán do SoftBank dẫn đầu, về bản chất là thanh toán trước cho cơ sở hạ tầng đào tạo.
Tuy nhiên, có một điểm đáng lo ngại: các vòng gọi vốn giai đoạn sau tăng vọt 205%, trong khi vòng hạt giống chỉ tăng 31%. Vốn ngày càng ít muốn mạo hiểm ở giai đoạn đầu, mà đang đổ dồn vào các công ty đầu ngành đã thành công. Điều này không mấy thuận lợi cho những người mới tham gia.
Số tiền này có tiêu hết không?
OpenAI đốt bao nhiêu tiền một năm? Theo ước tính của The Information, chi phí hoạt động năm 2025 là khoảng 8,5 tỷ USD, và dự kiến năm 2026 sẽ vượt 12 tỷ USD. Vì vậy, 122 tỷ USD thực sự có thể duy trì hoạt động và cơ sở hạ tầng trong nhiều năm.
Nhưng vấn đề không chỉ là tiêu hết hay không, mà là: khi một số ít công ty nắm giữ phần lớn nguồn vốn cơ sở hạ tầng AI toàn cầu, cục diện cạnh tranh của ngành này sẽ tiến hóa như thế nào?
Anthropic vừa nhận được 30 tỷ USD, OpenAI nhận được 122 tỷ USD, khoảng cách đang ngày càng lớn. Những kỳ lân đang chạy với vài tỷ USD ở giữa sẽ chịu áp lực rất lớn.
Xu hướng tập trung hóa vào các công ty đầu ngành là một thực tế, không phải là một dự đoán.
Nguồn tham khảo: CocoLoop, Q1 2026 Shatters Venture Funding Records As AI Boom Pushes Startup Investment To $300B (Crunchbase News); Sector Snapshot: Venture Funding To Foundational AI Startups In Q1 Was Double All Of 2025 (Crunchbase News); Startup funding shatters all records in Q1 (TechCrunch)