Ngày 23/8, Alibaba ký thỏa thuận chào bán cổ phiếu mới, phát hành 710 triệu cổ phiếu mới với giá 112,70 HKD/cổ phiếu, tổng số tiền huy động khoảng 80 tỷ HKD. Đây là lần đầu tiên công ty mở đợt chào bán cổ phiếu mới kể từ khi niêm yết tại Hong Kong năm 2019. Theo thông báo, số tiền thu được ròng sẽ dùng 100% để đầu tư vào năng lực AI toàn diện (full-stack) và tăng cường xây dựng hạ tầng AI. Đợt chào bán hướng tới các nhà đầu tư không phải người Mỹ ở ngoài lãnh thổ Mỹ, dự kiến hoàn tất vào ngày 26/8.
Chưa đầy một giờ sau khi mở bán, đợt chào bán đã được đặt mua vượt mức.
Giá và mức chiết khấu
Mức giá 112,70 HKD thấp hơn khoảng 8,4% so với giá đóng cửa phiên trước đó trên sàn Hong Kong là 126,2 HKD. Một cách tính khác từ phía bảo lãnh phát hành: chiết khấu khoảng 3,6% so với giá tham chiếu, và chiết khấu khoảng 9,0% so với giá bình quân ADR trên sàn NYSE trong 5 phiên trước khi ký thỏa thuận, sau khi quy đổi. Ba con số chiết khấu này dựa trên ba mốc tham chiếu khác nhau, đặt cạnh nhau dễ gây rối, nhưng hướng đi là thống nhất: để "nuốt trọn" 80 tỷ HKD trong vòng một giờ, giá phải nhượng bộ một phần.
Về quy mô, thương vụ này lập một số kỷ lục: phá kỷ lục về quy mô phát hành thứ cấp sơ cấp (follow-on) của một công ty niêm yết tại Hong Kong; theo ghi nhận công khai, đây là đợt phát hành cổ phiếu lớn nhất theo khuôn khổ Regulation S; xét trên phạm vi toàn cầu, đứng thứ ba trong các đợt phát hành thứ cấp sơ cấp năm 2026, chỉ sau Alphabet và Intel.
80 tỷ HKD quy đổi tương đương khoảng 10,2 tỷ USD.
Thị trường bỏ phiếu chống ngay trong ngày
Sau khi tin tức được công bố, cổ phiếu Alibaba tại Hong Kong có lúc giảm hơn 10% trong phiên, chốt phiên ở mức 111,90 HKD, giảm 9,02%, thấp hơn giá chào bán 112,70 HKD.
Sự kết hợp này có phần phi trực giác: phía tổ chức tranh mua hết chỉ trong một giờ, còn phía giao dịch lại bán tháo 9 điểm phần trăm ngay trong ngày. Thực chất hai bên đang tính hai bài toán khác nhau. Các tổ chức tham gia chào bán mua vào cổ phiếu chiết khấu cùng với khả năng hạ tầng AI sinh lời trong vài năm tới, họ không cần nhìn biến động từng ngày trước khi hết thời gian khóa (lock-up). Còn nhà đầu tư đang nắm cổ phiếu cũ thì đối mặt với việc pha loãng vốn cổ phần xảy ra ngay lập tức — 710 triệu cổ phiếu mới hòa vào lượng cổ phiếu hiện có, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu giảm ngay lập tức, trong khi lợi nhuận từ hạ tầng AI phải hiện dần theo từng quý, từng năm.
Việc giá đóng cửa thấp hơn giá chào bán tự nó cũng phát đi một tín hiệu: ít nhất trong ngày công bố, thị trường thứ cấp định giá mức pha loãng còn khắc nghiệt hơn cả mức chiết khấu của đợt chào bán.
Vì sao phải huy động vốn bên ngoài vào lúc này
Đặt đợt chào bán này vào nhịp tài chính riêng của Alibaba sẽ dễ hiểu hơn.
Trong báo cáo tài chính quý trước, lợi nhuận ròng của Alibaba giảm 76% so với cùng kỳ, trong khi cùng thời điểm đó tốc độ tăng trưởng mảng điện toán đám mây AI lập đỉnh 22 quý. Một bên là lợi nhuận bị co hẹp, một bên là mảng liên quan đến AI cần đầu tư liên tục — khi hai đường này cùng tồn tại, việc dựa vào dòng tiền kinh doanh để gánh một đợt mở rộng năng lực tính toán quy mô lớn sẽ rất chật vật. Chi tiêu vốn (capex) cần phải tăng lên, và tiền lấy từ đâu thì chỉ còn hai lựa chọn: phát hành trái phiếu hoặc phát hành cổ phiếu.
Việc chọn phát hành cổ phiếu thay vì đi vay còn có một lớp cân nhắc khác: chu kỳ thu hồi vốn đầu tư hạ tầng AI dài và không chắc chắn, dùng vốn cổ phần để gánh áp lực này nhẹ nhàng hơn so với dùng nợ có lãi suất cố định. Cái giá phải trả là 9 điểm phần trăm mà cổ đông cũ đã chứng kiến ngay trong ngày.
Cách diễn đạt “100% dùng cho AI” hiếm khi xuất hiện trong các thông báo huy động vốn của cổ phiếu Trung Quốc niêm yết ở nước ngoài, thông thường các công ty sẽ để lại một câu mơ hồ kiểu "bổ sung vốn lưu động" để tự cho mình dư địa xoay xở. Việc ghi rõ mục đích sử dụng đồng nghĩa với việc giao trước cách tiêu 80 tỷ HKD này cho thị trường giám sát — chi tiết chi tiêu vốn (capex) trong các quý tới sẽ là bằng chứng trực tiếp để kiểm chứng câu nói này.
Nguồn tham khảo: Thông báo chào bán cổ phiếu của Alibaba trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong, Zhongxin Jingwei, Sina Finance, CocoLoop; giá chào bán, số lượng cổ phiếu, tổng số tiền huy động và ba cách tính chiết khấu được đối chiếu theo thông báo và công bố của bên bảo lãnh phát hành, số liệu quy đổi USD và tác động pha loãng là ước tính của ban biên tập.