Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan (LVV) ngày 6/10 ra lệnh yêu cầu Google tạm dừng công tác chuẩn bị thi công tại hai công trường trung tâm dữ liệu ở Muhos và Kajaani, cho đến khi hoàn tất đánh giá tác động môi trường của cả hai dự án. Đơn vị triển khai dự án là công ty con của Google tại Phần Lan, Tuike Finland Oy; việc đình chỉ phải có hiệu lực muộn nhất vào ngày 23/10, và công ty phải phản hồi cơ quan giám sát trước ngày 14/10.
Các hoạt động bị đình chỉ bao gồm: đốn hạ cây, bóc lớp đất mặt, đào đất, nổ phá, nghiền đá, vận chuyển đất đá, chuyển hướng rãnh thoát nước, cũng như xây dựng đường nội bộ và bãi tập kết. Công tác quy hoạch, đo đạc, khảo sát địa chất và các hoạt động môi trường có thể khôi phục hiện trạng vẫn được phép tiếp tục.
Chặt cây trước, đánh giá môi trường sau
Lý do cơ quan giám sát đưa ra nằm ở trình tự. Cả hai dự án đã khởi động quy trình đánh giá tác động môi trường từ mùa hè năm 2025, báo cáo theo kế hoạch phải đến cuối năm 2026 mới hoàn thành, nhưng công việc tại công trường đã được tiến hành khá nhiều.
Theo truyền thông địa phương, Google đã phát quang khoảng 330 ha rừng tại Muhos, diện tích phát quang tại Kajaani cũng gần 200 ha. Tại Phần Lan, việc phát quang diện tích rừng lớn tự nó đã đủ để kích hoạt yêu cầu đánh giá tác động môi trường; động thổ khi đánh giá chưa hoàn tất, theo LVV, là không đúng trình tự.
Sondre Ronander, phụ trách truyền thông của Google cho Phần Lan và Na Uy, nói với CNBC:
"We understand the concerns and have fallen short of our own high standards in this instance."
(Chúng tôi hiểu những lo ngại của dư luận, và lần này chúng tôi đã chưa đạt được tiêu chuẩn cao mà chính mình đặt ra.)
Google cho biết sẽ tuân thủ yêu cầu của LVV, đồng thời có kế hoạch trồng khoảng 130 ha cây tại Muhos để bù đắp đa dạng sinh học. Phát ngôn của các quan chức chính quyền địa phương ở cả hai nơi khá ôn hòa, cho rằng thời gian đình chỉ có thể được dùng để chuẩn bị hạ tầng phụ trợ.
Làn sóng mở rộng thứ hai sau Hamina
Nhìn lại toàn bộ bố cục của Google tại Phần Lan, lần đình chỉ này rơi đúng vào một nút mở rộng quan trọng.
Năm 2009, Google mua lại một nhà máy giấy cũ ở Hamina, vùng đông nam Phần Lan, cải tạo thành trung tâm dữ liệu, dùng nước biển Baltic để làm mát — đây là cơ sở lớn đầu tiên của hãng tại Bắc Âu. Hơn một thập kỷ sau đó, khu Hamina được mở rộng nhiều lần, và Phần Lan, nhờ khí hậu mát mẻ, giá điện tương đối rẻ và nguồn điện gió dồi dào, từng được một số hãng truyền thông gọi là "Texas của châu Âu" trong ngành trung tâm dữ liệu.
Tháng trước, Google công bố quy mô đầu tư hạ tầng AI tại Phần Lan ít nhất 13 tỷ euro, trải trên bốn dự án Hamina, Kajaani, Muhos và Vaala, tập trung triển khai trong giai đoạn 2027-2028 — đây là kế hoạch đầu tư đơn lẻ lớn nhất của hãng tại châu Âu. Muhos và Kajaani đều ở miền bắc Phần Lan, là các địa điểm mới mở trong đợt này.
Những công trình dạng này rất nhạy với tiến độ. Việc xây trung tâm dữ liệu phải đồng bộ với đấu nối lưới điện, trạm biến áp và tiến độ giao thiết bị; nếu công tác đất những bước đầu chậm vài tháng, các giai đoạn sau thường cũng bị lùi theo. Còn việc lần đình chỉ này sẽ khiến thời điểm đưa vào vận hành chậm bao lâu, Google chưa phản hồi câu hỏi cụ thể, còn lệnh của LVV cũng chỉ ghi "cho đến khi đánh giá hoàn tất", không đưa ra thời hạn.
Châu Âu siết lại việc cấp phép
Cách làm của Phần Lan không phải là trường hợp đơn lẻ. Trung tâm dữ liệu tại châu Âu đang gặp ngày càng nhiều sự giám sát ở cấp địa phương: giá điện, nguồn nước, đất rừng đều trở thành những vấn đề bị truy vấn liên tục trong quá trình cấp phép. Ireland trước đó đã nhiều năm hạn chế các trung tâm dữ liệu mới đấu nối lưới điện ở khu vực Dublin, Hà Lan cũng từng siết lại việc chọn địa điểm cho các cơ sở siêu quy mô.
Điểm khác biệt là lần này Phần Lan nhắm vào quy trình, không phủ nhận dự án. Sau khi báo cáo đánh giá môi trường được công bố, dự án vẫn có thể được triển khai theo quy mô ban đầu. Điều chưa có câu trả lời là: liệu đánh giá môi trường có đặt ra yêu cầu bồi hoàn bổ sung cho diện tích rừng đã bị chặt, và liệu Google có cần điều chỉnh lại diện tích quy hoạch của hai công trường theo đó hay không.
Nguồn tham khảo: CNBC, CocoLoop, NordiskPost, thông báo của Cơ quan Cấp phép và Giám sát Phần Lan; diện tích rừng bị chặt, hạn đình chỉ và thời hạn phản hồi, quy mô đầu tư được đối chiếu theo số liệu của cơ quan giám sát và truyền thông địa phương.