Nền tảng nhân vật trò chuyện Character.AI đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 của Luật Phá sản Hoa Kỳ. Theo hồ sơ tòa án mà TechCrunch xem được, cả tài sản lẫn nợ phải trả của công ty đều nằm trong khoảng từ 50 đến 100 triệu USD. Công ty thành lập cuối năm 2021, tức là mới tròn năm năm.
Trong cùng thỏa thuận, Character.AI đồng ý bán một phần tài sản cho Disney với giá 20 triệu USD và cấp cho Disney một giấy phép công nghệ không độc quyền, vĩnh viễn. Một nhóm cựu nhân viên đã theo cựu CEO Karandeep Singh Anand sang Disney hồi tháng 9 năm nay sẽ cung cấp dịch vụ chuyển tiếp cho thương vụ này.
Bán tài sản qua thủ tục tòa án, nền tảng tạm thời chưa đóng cửa
Theo CEO hiện tại Colin Adams, hội đồng quản trị cho rằng bán dưới sự giám sát của tòa án là cách có nhiều khả năng nhất để tối đa hóa giá trị công ty.
"the court-supervised sale process provides the Company with the best opportunity to maximize value"
(Quy trình bán dưới sự giám sát của tòa án mang lại cho công ty cơ hội tốt nhất để tối đa hóa giá trị.)
Việc bán dự kiến hoàn tất vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Khoản 20 triệu USD của Disney chỉ mua "một phần tài sản"; cho đến nay chưa có bên nào chào mua toàn bộ nền tảng. Công ty cho biết vẫn hoạt động bình thường trong thời gian bán, đồng thời Adams nói thêm một vế đáng chú ý:
"If such a bid is unavailable, however, the platform will be wound down"
(Tuy nhiên, nếu không có mức chào mua như vậy, nền tảng sẽ bị đóng cửa.)
Nói cách khác, số phận của ứng dụng mà người dùng vẫn mở mỗi ngày phụ thuộc vào việc trong hơn một tháng tới có ai đứng ra tiếp quản hay không. Disney cụ thể lấy những tài sản nào và giấy phép bao trùm phần công nghệ nào, báo cáo không nêu rõ, công ty cũng chưa công bố chi tiết hồ sơ giao dịch.
Những mốc chính trong năm năm
Xâu chuỗi các mốc của công ty này lại, đà đi xuống bắt đầu từ thương vụ cấp phép năm 2024.
Cuối năm 2021, hai cựu kỹ sư Google là Noam Shazeer và Daniel De Freitas sáng lập Character.AI. Shazeer là một trong những tác giả của bài báo Transformer, và điểm bán hàng ban đầu của công ty chính là tự huấn luyện mô hình nền tảng.
Tháng 9/2022, công ty huy động 150 triệu USD, định giá vượt 1 tỷ USD. Số liệu công bố lúc đó cho biết trong 5 tháng người dùng đã gửi hơn 2 tỷ tin nhắn, người dùng hoạt động trung bình dùng hơn hai giờ mỗi ngày. Tháng 5/2023, ứng dụng di động đạt hơn 1,7 triệu lượt cài đặt ngay tuần đầu ra mắt.
Tháng 8/2024, Google trả 2,7 tỷ USD để có giấy phép mô hình, hai nhà sáng lập cùng một phần đội ngũ quay về Google. Tổng cố vấn pháp lý Dominic Perella lên làm CEO tạm quyền, công ty tuyên bố ngừng huấn luyện mô hình nền tảng để tập trung vào tăng trưởng. Từ bước này, Character.AI chuyển từ "công ty tự phát triển mô hình" thành "công ty làm sản phẩm trên mô hình của người khác". Tháng 10 cùng năm, số người dùng hoạt động hằng tháng đạt 20 triệu. Về sau, Shazeer rời Google sang OpenAI vào tháng 6 năm nay, nhưng đó là chuyện khác.
Tháng 6/2025, Anand, cựu lãnh đạo Brex và Meta, nhậm chức CEO, đưa vào tính năng tạo video bằng AI và bảng tin xã hội. Gần đây công ty còn thử truyện tương tác và phim ngắn vi mô để giữ chân người dùng lâu hơn; theo nhận định của báo cáo, những thử nghiệm này đều không giúp bài toán thu chi cân bằng.
Tháng 9 năm nay, Anand dẫn người sang Disney. Ngày 13/10, đơn xin phá sản được nộp.
Vô địch thời lượng sử dụng, thua thiệt ở khâu kiếm tiền
Theo dữ liệu của Sensor Tower, Character.AI luôn là một trong những ứng dụng có thời lượng sử dụng dài nhất. Với sản phẩm mạng xã hội hay video ngắn, đó là tin tốt; với chatbot thì cần đặt dấu hỏi: người dùng trò chuyện càng lâu, chi phí suy luận càng lớn, nếu doanh thu không theo kịp mức sử dụng thì thời lượng càng dài, lỗ càng nhanh. TechCrunch cũng chỉ ra điểm này: chi phí AI tăng theo lượng sử dụng, áp lực kiếm tiền theo đó cũng tăng.
Theo thống kê của PitchBook, tổng vốn công ty huy động vượt 193 triệu USD, với các nhà đầu tư như Lightspeed, SV Angel, Greycroft và a16z. Tính nhẩm, đặt con số này cạnh khoản phí cấp phép 2,7 tỷ USD của Google thì vốn cổ phần chỉ là phần lẻ. Phí cấp phép khi đó chủ yếu đi đâu, chia cho cổ đông bao nhiêu, công ty chưa từng công bố đầy đủ.
Doanh thu và số người dùng mới nhất đều không có trong báo cáo lần này. Khoảng tài sản và nợ trong hồ sơ tòa án cũng rất rộng, công ty nợ ai, nợ bao nhiêu phải chờ các hồ sơ sau này công bố.
Kiện tụng chưa bao giờ dứt
Một mạch khác của công ty là các vụ kiện. Sau khi một cậu bé 14 tuổi ở Florida tự tử, người mẹ đã kiện Character.AI, cho rằng con mình nghiện một nhân vật trò chuyện trên nền tảng. Sau đó bang Texas mở điều tra xem nền tảng có vi phạm các quy định về quyền riêng tư và an toàn của trẻ em hay không.
Sau đó công ty đã hòa giải với một số nguyên đơn, bổ sung tính năng an toàn và cuối cùng cấm hẳn người dùng chưa thành niên. Với một sản phẩm dựa vào người dùng trẻ để duy trì thời lượng sử dụng, nhát cắt này đánh thẳng vào nền tảng người dùng cốt lõi.
Thủ tục phá sản có ảnh hưởng đến các vụ kiện chưa kết thúc hay không, và khoản tiền hòa giải được xếp thứ tự ưu tiên ra sao, báo cáo không đề cập; Character.AI hiện cũng chưa phản hồi về việc này. Với độc giả trong nước, tin này có thể đặt cạnh nhóm ứng dụng AI đồng hành: cùng có thời lượng sử dụng cao, khó thu phí, và cùng chịu áp lực giám sát về bảo vệ trẻ vị thành niên.
Nguồn tham khảo: báo cáo của TechCrunch; hồ sơ nộp lên tòa án phá sản Hoa Kỳ (khoảng tài sản và nợ); CocoLoop; thống kê huy động vốn của PitchBook (cách tính tổng 193 triệu USD); dữ liệu thời lượng sử dụng ứng dụng của Sensor Tower.