Bộ Kinh tế và Xã hội số Thái Lan (MDES) chính thức vận hành nền tảng TH-AI Passport vào ngày 31/8, cho phép công dân Thái Lan từ 15 tuổi trở lên đăng ký để sử dụng miễn phí 33 mô hình AI từ 14 nhà cung cấp. Mục tiêu người dùng mà chính phủ đặt ra là 5 triệu người.
Danh sách đưa vào nền tảng không phải bản rút gọn. Có GPT-5.6, Claude Opus 5, Gemini 3.1 Pro, Grok 4.3; mảng hình ảnh và video có GPT Image 2, Nano Banana Pro, Seedance 2.0; tạo nhạc dùng Lyria 3 Pro; tìm kiếm chuyên sâu dùng Sonar Deep Research; mô hình Pathumma LLM do Thái Lan tự phát triển cũng có mặt. Quyền truy cập được mở là bản Pro, bao trùm tạo hình ảnh, dựng video, sản xuất nhạc, nghiên cứu chuyên sâu, lập trình và dựng web. Nền tảng còn tích hợp hơn 96 khóa học AI, khung năng lực tham chiếu Khung năng lực AI của UNESCO, Khung hiểu biết AI của ASEAN và Khung công dân số của Cơ quan Phát triển Giao dịch điện tử Thái Lan (ETDA).
Đăng ký trước vượt xa ngày mở chính thức
Đăng ký trước bắt đầu từ 19/8, và trước khi nền tảng mở chính thức, số người ghi danh đã vượt 1,3 triệu. Chưa đầy hai tuần đã ăn hết một phần tư chỉ tiêu — tốc độ này hiếm gặp ở các dự án số hóa chính phủ tại Đông Nam Á, nơi phần lớn dự án tương tự gặp khó vì không ai tham gia; còn Thái Lan lần này gặp khó vì người tham gia đến quá nhanh.
Bộ trưởng Kinh tế và Xã hội số Chaichanok Chidchob đưa ra lý giải chính thức trong phát biểu ngày 28/8.
"Competition between countries in the coming era will not be decided by who has the most advanced technology but by which country develops its own people to use it." (Cạnh tranh giữa các quốc gia trong thời đại sắp tới sẽ không được quyết định bởi ai sở hữu công nghệ tiên tiến nhất, mà bởi quốc gia nào đào tạo được người dân của mình biết sử dụng nó.)
Ông nói thêm rằng khoản đầu tư tốt nhất không nằm ở công cụ, mà nằm ở tiềm năng con người. Cách diễn giải này định vị TH-AI Passport là một dự án giáo dục, không phải một dự án mua sắm — hơn 96 khóa học và ngưỡng độ tuổi đều là phần đi kèm cho định vị đó.
12,4% và 63,4%
Các con số giải thích rõ hơn vì sao Thái Lan chọn hướng đi này. Trong quý I/2026, tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động ở Thái Lan từng dùng AI tạo sinh là 12,4%, tăng so với mức 9,1% trước đó, nhưng mức trung bình toàn cầu là 17,8%, còn Singapore — cũng là thành viên ASEAN — đạt 63,4%. Khoảng cách không nằm ở khả năng tiếp cận công nghệ, vì người Thái vẫn có thể trả tiền thuê bao các công cụ này như ai khác; điểm nghẽn nằm ở giá cả và rào cản ngôn ngữ.
Tự phát triển một mô hình nền tảng đủ mạnh đòi hỏi năng lực tính toán, dữ liệu, nhân lực, và chu kỳ tính bằng năm; còn phát gói thuê bao Pro của nước ngoài cho toàn dân thì hiệu quả thấy được tính bằng tuần. Kế hoạch hành động AI quốc gia của Thái Lan trải dài từ 2022 đến 2027, và TH-AI Passport rơi vào nửa sau của kế hoạch đó — họ chọn con đường có hiệu quả nhanh.
Cuối cùng ai trả tiền
Thử nhẩm tính cơ cấu chi phí. Gói thuê bao Pro cá nhân ở nhóm GPT-5.6, Claude Opus 5 có giá bán lẻ phổ biến khoảng 20 USD/tháng. Dù một người dùng chỉ thường xuyên dùng ba trong số đó, chi phí bán lẻ cả năm cũng rơi vào khoảng 700 USD; nhân với 5 triệu người dùng mục tiêu, con số trên sổ sách đã lên tới hàng chục tỷ USD, vượt xa mức mà ngân sách số hóa của một nền kinh tế tầm trung có thể gánh. Vì vậy cơ cấu thực tế nhiều khả năng không tính theo giá bán lẻ, mà nghiêng về việc các hãng chào giá ưu đãi, giới hạn hạn mức mỗi người, cộng thêm phần trợ cấp của chính phủ — ba yếu tố gộp lại mới cân được sổ sách. Chính phủ chưa công bố số tiền mua sắm cụ thể, các con số trên chỉ là ước tính sơ bộ.
Giới trong ngành ước tính quy mô thị trường AI của Thái Lan vào khoảng 50 tỷ baht, trong đó hơn 40 tỷ baht phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Trong ngắn hạn, TH-AI Passport nhiều khả năng sẽ đẩy tỷ lệ này lên cao hơn nữa — thói quen sử dụng, cách viết prompt, sự phụ thuộc vào quy trình làm việc của 5 triệu người dùng đều đang hình thành trên nền mô hình của người khác.
Mặt khác, dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo đầu tiên của Thái Lan đang trong giai đoạn lấy ý kiến công khai. Một quốc gia vừa kết nối ồ ạt công dân với các mô hình nước ngoài, vừa soạn thảo luật AI của riêng mình, hai việc này va vào cùng một quý — các nhà lập pháp sẽ phải xử lý nhiều vấn đề hơn những gì thể hiện trên giấy: dữ liệu xuất cảnh qua kênh nào, ai chịu trách nhiệm khi nội dung do AI tạo ra gây sự cố, và làm sao xác minh ngưỡng tuổi 15. Những điều khoản này trước đây có thể mài giũa từ từ, giờ phải hoàn thiện trong khi hàng triệu người dùng đang hoạt động thực tế.
Với các đội ngũ trong nước đang tìm đường ra nước ngoài, chính danh sách công khai này tự nó đã là một thông tin đáng chú ý. Các mô hình chủ lực được công bố đều đến từ các hãng Mỹ, cộng thêm một mô hình Thái Lan tự phát triển; mô hình Trung Quốc không xuất hiện trong danh sách được nêu tên, trong khi Thái Lan vốn luôn là thị trường trọng điểm cho các mô hình Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài. Việc phát phiếu sử dụng này đã ấn định lựa chọn mặc định cho hàng triệu người chỉ trong một lần — sau này nếu muốn chuyển đổi, cái giá phải trả không nằm ở tiền, mà nằm ở thói quen.
Nguồn tham khảo: Thông báo của Bộ Kinh tế và Xã hội số Thái Lan, Thaiger, CocoLoop, bản tin tiếng Anh của Tân Hoa Xã; danh sách mô hình, số liệu đăng ký và tỷ lệ sử dụng được đối chiếu riêng theo nguồn chính thức và nguồn báo chí.