Hai năm trước, nếu hỏi Thung lũng Silicon ai có khả năng giành thị phần chip AI từ Nvidia nhất, Groq là cái tên nằm trong top đầu. Giờ đây, Groq lại chọn cách bám vào Nvidia để tồn tại.
Thương vụ 20 tỷ USD 'không phải thâu tóm' của Nvidia
Tháng 12 năm ngoái, Nvidia đã ký một thỏa thuận trị giá 20 tỷ USD với Groq. Nhưng đây không phải thương vụ mua lại truyền thống. Với cấu trúc "cấp phép + tuyển dụng", Nvidia có được quyền sử dụng công nghệ chip LPU (Language Processing Unit) của Groq, đồng thời đưa nhà sáng lập kiêm CEO Jonathan Ross cùng phần lớn đội ngũ kỹ thuật cốt lõi về làm việc cho mình. Thung lũng Silicon gọi đây là "not-an-acquisition" — thương vụ không phải thâu tóm.
Tại sao phải đi đường vòng? Bởi mua lại chính thức sẽ vướng phải rào cản chống độc quyền, rất phiền phức; trong khi cấp phép công nghệ và tuyển vài người thì đơn giản hơn nhiều. Nvidia vừa có được công nghệ và nhân tài mong muốn, vừa tránh được sự giám sát của cơ quan quản lý.
Các cổ đông cũ cũng không thiệt. Tháng 2 vừa qua, Groq đã phân phối khoản thanh toán đầu tiên của thương vụ — 7,6 tỷ USD — cho các cổ đông, tương đương khoảng 64 USD mỗi cổ phiếu.
Phần còn lại: Groq2 và 'đám mây suy luận'
Sau khi đội ngũ cốt lõi ra đi, vỏ bọc Groq vẫn còn lại một số nhân viên và thương hiệu. Họ tái khởi động với tên gọi Groq2, CEO tạm quyền là Adam Winter, CFO là Matt Eng. Hướng đi mới không còn là thiết kế chip, mà chuyển sang "đám mây suy luận" AI (neocloud).
Nói đơn giản, mô hình ngôn ngữ lớn hoạt động qua hai giai đoạn: huấn luyện và suy luận. Suy luận là lúc bạn gõ một câu hỏi và mô hình đưa ra câu trả lời — phần này có nhu cầu tính toán tăng trưởng nhanh nhất. Groq2 muốn chuyên phục vụ các ứng dụng suy luận thời gian thực, cung cấp dịch vụ đám mây được tối ưu hóa để các nhà phát triển và doanh nghiệp chuyển giao khối lượng công việc suy luận nặng nhọc.
Cho dự án mới này, Groq đang huy động 650 triệu USD. Theo Axios, các nhà đầu tư cũ Disruptive và Infinitum đã tuyên bố sẽ chi trả toàn bộ số tiền này ngay cả khi không ai khác tham gia.
Từ kẻ thách thức thành kẻ phụ thuộc
Điểm tinh tế nhất nằm ở sự chuyển dịch này:
- Hai năm trước: Groq tự thiết kế chip, đối đầu trực diện với Nvidia.
- Hiện tại: Groq2 vận hành đám mây suy luận dựa trên tài nguyên tính toán của người khác.
- Vị thế: Từ kẻ thách thức Nvidia trở thành một lớp ứng dụng trên phần cứng của Nvidia.
- Mô hình doanh thu: Từ kiến trúc LPU độc quyền sang tối ưu hóa và dịch vụ.
Công nghệ chip giá trị nhất đã được bán cho Nvidia, nhà sáng lập gia nhập Nvidia, và công ty còn lại chuyển hướng sang một mô hình kinh doanh phải chạy trên phần cứng của Nvidia. Một công ty từng muốn lật bàn, cuối cùng lại chọn ngồi vào bàn ăn.
Đây không hẳn là kết cục tồi — đám mây suy luận là một mảng kinh doanh có nhu cầu thực sự, và 7,6 tỷ USD cũng là tiền thật. Nhưng câu chuyện về "kẻ có khả năng thách thức Nvidia nhất" đến đây là chính thức khép lại.
Nguồn tham khảo: After Nvidia's $20B not-acqui-hire, CocoLoop; AI chip startup Groq reportedly raising $650M (TechCrunch); Groq lines up $650m for 'neocloud' spin-out after $20b Nvidia deal (Axios).