Một đoạn Jensen Huang trả lời nhà đầu tư Gavin Baker trên X đã được vài hãng truyền thông tài chính lấy làm tiêu đề:
"AI is bringing manufacturing back to America and reindustrializing the nation after decades of offshoring."
AI đang đưa ngành sản xuất trở lại nước Mỹ, tái công nghiệp hóa quốc gia này sau nhiều thập kỷ chuyển sản xuất ra nước ngoài.
Ông đưa ra ba luận điểm để bảo vệ nhận định này. Một, nhu cầu do AI tạo ra đang đẩy dòng tiền vào lưới điện đã cũ và năng lượng bền vững, theo lời ông là nhờ sức mạnh thị trường chứ không phải trợ cấp. Hai, số việc làm xây dựng tại các nhà máy điện, nhà máy chip và trung tâm dữ liệu đang tăng lên. Ba, chỉ riêng sáu tháng qua, các startup AI đã nhận được 400 tỷ USD đầu tư. Ông còn nhắn nhủ thêm với các bên xây dựng: hãy hợp tác với cộng đồng, xây ngay tại quê nhà mình, giành được niềm tin và tạo ra lợi ích tại chỗ.
Con số 400 tỷ USD được tính thế nào
Về độ lớn thì con số này không sai. Theo thống kê của PitchBook, tổng giá trị giao dịch vốn mạo hiểm tại Mỹ trong nửa đầu năm 2026 là 412,7 tỷ USD, trong đó các công ty AI chiếm 355,9 tỷ USD, tức 86% mỗi đô la vốn mạo hiểm rót ra. Số liệu toàn cầu của Crunchbase còn cao hơn: 510 tỷ USD trong nửa năm, đã vượt qua tổng cả năm 2025 là 440 tỷ USD. Con số 400 tỷ USD mà Jensen Huang nhắc tới có lẽ lấy ở tầng các startup AI trên toàn cầu.
Nhưng cách phân bổ lại là chuyện khác. OpenAI gọi được 122 tỷ USD trong nửa đầu năm, Anthropic là 95,6 tỷ USD, hai công ty này cộng lại chiếm 43% tổng vốn gọi được của startup toàn cầu. Tính sơ bộ, tất cả các startup AI còn lại cộng lại nhận được số tiền còn ít hơn tổng của riêng hai công ty trên. Dùng con số "400 tỷ USD vốn gọi được của startup AI" để chứng minh cho một cuộc tái công nghiệp hóa lan khắp các bang thì bước chuyển đổi ở giữa này người nghe phải tự bù vào.
Khoản tiền điện
Phần mà dòng tweet không nhắc tới lại chính là cửa ải khó vượt nhất trong đợt xây dựng này. Từ năm 2020 đến nay, giá điện sinh hoạt tại Mỹ đã tăng từ 12,76 cent lên 17,44 cent mỗi kWh, tức tăng hơn 36%. Tại Virginia, bang có mật độ trung tâm dữ liệu dày đặc nhất, giá điện sinh hoạt trong năm qua đã tăng hơn 13%. Lưới điện PJM phủ 13 bang vùng Trung Đại Tây Dương và Trung Tây có giá thị trường công suất cho năm giao hàng 2025-2026 tăng tới 174%.
Phản ứng ở cấp chính trị đã thành hiện thực. Bang New York hồi tháng 7 đã tạm dừng cấp phép cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn trên toàn bang, New Jersey thông qua luật bảo vệ giá điện vào ngày 30/6. Tín hiệu sớm hơn đến từ cuộc bầu cử năm 2025, khi các ứng viên thống đốc của cả New Jersey và Virginia đều đưa cam kết "hạ giá điện" vào chương trình tranh cử và đều thắng cử.
Đặt trong bối cảnh này, câu "nhờ sức mạnh thị trường chứ không phải trợ cấp" nghe giống một câu trả lời cho cuộc tranh luận "ai trả tiền cho lượng điện mới" hơn. Trước đó Nhà Trắng đã ký thỏa thuận với một số bang thuộc lưới PJM, yêu cầu các công ty công nghệ phải chi tiền cho các nhà máy điện mới xây; hồi tháng 1 năm nay Microsoft cũng từng cam kết trung tâm dữ liệu của mình sẽ không đẩy giá điện địa phương lên cao.
Việc làm xây dựng và việc làm sản xuất
Các loại việc làm mà Jensen Huang liệt kê cần được tách ra để xem xét. Việc làm xây dựng tại các nhà máy điện, nhà máy chip và trung tâm dữ liệu đúng là đang tăng, nhưng loại việc làm này có một đặc điểm chung: dùng nhiều lao động trong giai đoạn thi công rồi giảm mạnh sau khi đi vào vận hành. Đỉnh điểm thi công một trung tâm dữ liệu lớn thường cần tới hàng nghìn người, nhưng sau khi hoàn thành, đội ngũ vận hành thường trực chỉ còn ở mức vài chục đến một, hai trăm người. Nhà máy chip cần nhiều nhân lực vận hành hơn trung tâm dữ liệu, nhưng yêu cầu về bằng cấp và kỹ năng cũng cao hơn hẳn.
Đây là một hình thái việc làm khác hẳn kiểu sản xuất của thế kỷ trước, khi một nhà máy thuê vài nghìn lao động và nuôi sống cả một thị trấn nhỏ. Gộp cả hai vào chung một từ "tái công nghiệp hóa" rất dễ khiến người ta hiểu lầm rằng mật độ việc làm là như nhau.
Lập trường của Nvidia trong chuyện này không có gì phải giấu: càng nhiều trung tâm dữ liệu được xây, hãng càng bán được nhiều chip. Dòng tweet này xuất hiện đúng vào lúc cổ phiếu Nvidia đang hướng tới tháng giao dịch tốt nhất kể từ tháng 5.
Nguồn tham khảo: phát ngôn trên mạng xã hội của Jensen Huang, BusinessToday, CocoLoop biên tập, số liệu gọi vốn của PitchBook và Crunchbase, các bài viết về giá điện của CNBC và Fortune; con số 400 tỷ USD, tỷ lệ 86% vốn mạo hiểm Mỹ nửa đầu năm rót vào AI, khoảng giá điện sinh hoạt 12,76-17,44 cent và mức tăng giá công suất PJM 174% đã được đối chiếu riêng.