Bộ phần mềm sáng tạo mã nguồn mở mà nhà phát triển Brandon Thomas viết bằng Claude Opus 5.5 đang ngày càng mở rộng trên GitHub. Bảy ứng dụng được công bố đầu tiên nhắm đến Photoshop, Illustrator, Premiere, Lightroom, After Effects, InDesign và Acrobat của Adobe; tính đến chiều 12/10 theo giờ Bắc Kinh, cùng tài khoản này đã có thêm 4 kho mã mới, ghi rõ đối chiếu với Microsoft Word, Excel, PowerPoint và AutoCAD.
Thomas có 15 năm kinh nghiệm kỹ thuật, từng làm việc tại Square và là CEO của Storyteller.ai. Ông đặt cho cả loạt phần mềm này một hậu tố chung: PhotoCraft, VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, EffectCraft, DesignCraft, PdfCraft, còn các thành viên mới là WordCraft, GridCraft, DeckCraft và CADCraft, gọi chung là dòng ArtCraft. Tất cả đều viết bằng Rust, giấy phép là MIT hoặc Apache-2.0 tùy chọn.
Những mốc chính trong mười hai ngày
Lịch sử kho mã trên GitHub cho phép dựng lại dòng thời gian. Năm kho PhotoCraft, FilmCraft, LightCraft, PdfCraft và VectorCraft được tạo vào ngày 30/9, còn EffectCraft và DesignCraft ra đời ngày 1/10. Cuối tuần sau đó, Thomas giới thiệu cả bộ trên Reddit với khẩu hiệu «Software is over». Khoảng ngày 7/10, nhiều hãng tin nước ngoài đưa tin, và cũng trong ngày đó, tài khoản này tạo thêm WordCraft, GridCraft, DeckCraft và CADCraft.
Sự chú ý dồn chủ yếu vào phiên bản nhái Photoshop. Theo một báo cáo trước đó, bảy kho mã cộng lại có hơn 42.000 sao, riêng PhotoCraft chiếm 23.303. Theo dữ liệu từ API của GitHub vào chiều 12/10, PhotoCraft đã đạt 49.075 sao và 7.919 lượt fork, cùng 1.259 issue và PR chưa đóng. Các kho còn lại kém khá xa: FilmCraft và LightCraft mỗi kho khoảng 10.400 sao, PdfCraft có 9.973, WordCraft mới ra mắt có 6.741, còn DeckCraft, kho xuất hiện muộn nhất, có 2.124.
Đã có người bắt đầu làm sản phẩm đi kèm. Ngày 10/10 xuất hiện một kho plugin kết nối quy trình ComfyUI với PhotoCraft; ngày 6/10 cũng có người tạo một «bản chụp mã nguồn độc lập», ghi chú giữ nguyên giấy phép gốc và ghi công tác giả, để làm bản lưu trữ.
Trong kho mã có gì
Tài liệu của PhotoCraft cho biết menu, phím tắt và các bảng điều khiển đều bố trí theo thói quen của Photoshop; phần kết xuất dùng cơ chế tổng hợp bằng GPU dựa trên wgpu, bao phủ Metal, Vulkan, DX12 và WebGPU, còn nền tảng được liệt kê gồm macOS, Windows, Linux, FreeBSD và web. Về hỗ trợ PSD, tài liệu đưa ra một con số cụ thể: với 309 tệp kiểm thử của thư viện mã nguồn mở psd-tools, sau khi lưu lại, 307 kết quả kết xuất giữ nguyên không đổi.
Một thiết kế khác hướng tới tác nhân AI: mỗi thao tác là một lệnh, và cùng một engine có thể được gọi từ giao diện, từ dòng lệnh, từ kênh điều khiển JSON hoặc từ máy chủ MCP. Các ảnh chụp minh họa trong tài liệu chính là được kết xuất ngoài màn hình thông qua kênh điều khiển này.
Thanh trạng thái ghi rõ early alpha. Ban đầu Thomas nói trên Reddit rằng trong vòng một tháng sẽ đạt mức tương đương Adobe về tính năng, nhưng sau đó trên Hacker News ông đổi giọng, cho biết để đạt 99% mức tương đương sẽ «mất một thời gian», tính theo tháng chứ không phải theo năm. Chính ông cũng thừa nhận độ ổn định, hiệu năng và các trường hợp biên trong môi trường chuyên nghiệp vẫn chưa được giải quyết.
Cách nói «clean-room»
Phần giới thiệu của mỗi kho mã đều ghi clean-room reimplementation, nghĩa là không dùng mã nguồn và tài nguyên của bên kia, chỉ viết lại dựa trên đặc tả công khai và hành vi quan sát được. Trên Hacker News có bình luận không chấp nhận cách dùng này: phát triển clean-room theo truyền thống đòi hỏi hai nhóm tách biệt, một nhóm viết đặc tả, một nhóm triển khai theo đặc tả; còn ở đây là một người cùng một mô hình được huấn luyện từ mã và tài liệu công khai, và người ngoài không có cách nào kiểm tra mô hình đã từng thấy những gì.
Về nhãn hiệu, tài liệu ghi rõ các tên như Adobe, Photoshop thuộc sở hữu của Adobe; tên và logo của chính ArtCraft cũng nằm ngoài giấy phép mã nguồn mở, và các bản fork bắt buộc phải gỡ bỏ chúng. Bằng sáng chế lại là chuyện khác: Adobe nắm hàng nghìn bằng sáng chế, và hiện chưa ai đưa ra nhận định liệu có bằng nào rơi vào giao diện hay tính năng của các bản nhái này. Khi PetaPixel đăng bài, Adobe chưa phản hồi; Microsoft cũng chưa công khai bày tỏ quan điểm về các bản nhái Office.
Về mô hình kinh doanh, các tính năng cơ bản không thu phí đăng ký, còn các tính năng AI tạo sinh tính riêng theo hạn mức: có thể đăng ký gói, mua lẻ, hoặc dùng sức mạnh tính toán của chính mình và khóa của bên thứ ba. Bốn bản nhái Office mới được tạo chưa đầy một tuần, và việc chúng còn cách mức «dùng được» bao xa thì danh sách issue trong kho mã nói lên rõ hơn bất kỳ khẩu hiệu nào.
Nguồn tham khảo: tài liệu kho mã GitHub của PhotoCraft và các kho liên quan cùng dữ liệu API công khai (số sao, số fork, lịch sử tạo kho), PetaPixel, CocoLoop, Ecosistema Startup, Mezha; số sao và số fork lấy theo số đọc từ API của GitHub, số sao ban đầu của PhotoCraft lấy từ thống kê của một cơ quan báo chí duy nhất.