Chỉ số Chi tiêu Token LLM do Silicon Data biên soạn đóng cửa phiên thứ Hai ở mức 0,97 USD/triệu token, lần đầu tiên tụt xuống dưới ngưỡng 1 USD kể từ khi ra mắt cuối năm ngoái, thấp hơn hơn một nửa so với đỉnh của mùa hè năm nay. Chỉ trong một tuần, con số này đã giảm 8,6%.
Mã giao dịch của chỉ số trên Bloomberg Terminal là SDLLMTK, bao phủ hơn 200 mô hình mã nguồn mở và hơn 120 mô hình mã nguồn đóng, kết nối với hơn 20 nguồn dữ liệu về giá và khối lượng giao dịch, đồng thời đã được chuẩn hóa theo tỷ lệ đầu vào - đầu ra và kích thước cửa sổ ngữ cảnh. Nói cách khác, nó đo lường mức giá bình quân thực tế mà thị trường phải trả cho mỗi triệu token, chứ không phải bảng giá niêm yết của riêng một hãng nào.
Ai đang kéo chỉ số đi xuống
Ba lực đẩy đang cộng hưởng với nhau. Các mô hình mã nguồn mở Trung Quốc như Kimi K3 của Moonshot AI đã kéo mặt bằng giá ở phân khúc thấp xuống nói chung; OpenAI đã hạ giá dòng GPT-5.6 vào cuối tháng 7; nhiều phòng thí nghiệm tiên phong lần lượt áp dụng định giá động, bán chiết khấu năng lực tính toán vào giờ thấp điểm.
Hai yếu tố đầu dễ hiểu, còn tác động của yếu tố thứ ba lại dễ bị đánh giá thấp. Định giá động khiến cùng một mô hình được bán với giá khác nhau vào các thời điểm khác nhau, khiến mức giá bình quân theo trọng số tự nhiên nghiêng xuống. Chỉ số này dùng trọng số theo lượng tiêu thụ thực tế, còn các cổng định tuyến (routing gateway) lại phân tán yêu cầu tới nhiều nhà cung cấp khác nhau - hãng nào rẻ hơn thì lưu lượng dồn về hãng đó. Chính cơ chế này liên tục kéo chỉ số đi xuống.
Doanh thu bị siết trong khi cam kết tính toán vẫn cố định
Nhận định của Charles-Henry Monchau, Giám đốc Đầu tư của Syz Group, rất thẳng thắn: “Foundation model labs are the most directly exposed... Token deflation compresses the revenue line while compute commitments stay fixed.” (Các phòng thí nghiệm mô hình nền tảng là bên chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất... Giảm phát giá token ép dòng doanh thu trong khi các cam kết tính toán vẫn không đổi.)
Câu nói này chỉ đúng vào điểm mất cân đối. Hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu, mua sắm GPU và hợp đồng điện đều là các khoản chi cố định kéo dài nhiều năm, trong khi đơn giá token lại biến động theo tuần. Ước tính sơ bộ: nếu doanh thu suy luận (inference) của một hãng nào đó hoàn toàn đi theo chỉ số, thì việc chỉ số giảm một nửa từ đỉnh mùa hè đến nay đòi hỏi khối lượng sử dụng phải tăng gấp đôi mới bù được doanh thu; mà khối lượng sử dụng tăng gấp đôi đồng nghĩa với việc chiếm dụng năng lực tính toán cũng tăng gấp đôi, biên lợi nhuận gộp sẽ không tự động quay trở lại mức cũ. Đây chỉ là ước tính ở mức độ lớn, cấu trúc mô hình và hệ thống chiết khấu của từng hãng khác nhau đáng kể.
Thời điểm trớ trêu trước cửa sổ IPO
Cả OpenAI và Anthropic đều đã nộp hồ sơ niêm yết bảo mật lên cơ quan quản lý vào mùa hè năm nay. Đối với các công ty đang chuẩn bị roadshow, việc chỉ số đơn giá liên tục lập đáy mới là một phông nền phiền toái - câu hỏi đầu tiên mà nhà đầu tư đặt ra sẽ xoay quanh quyền định giá.
Còn có một tác động âm ỉ hơn: giá rẻ sẽ được ghi nhớ. Một khi người dùng và khách hàng doanh nghiệp đã quen với mức giá hiện tại, dư địa để tăng giá trở lại gần như không còn. Mô hình mã nguồn mở tiến thêm một bước, thì khoảng chênh lệch giá mà các hãng mã nguồn đóng có thể giữ lại càng hẹp thêm một chút. Bản thân con số chỉ số tụt xuống dưới 1 USD không có gì thần kỳ, nó chỉ đánh dấu rằng quá trình dịch chuyển quyền định giá đã đi được một chặng.
Nguồn tham khảo: Trang giải thích chỉ số của Silicon Data, dữ liệu SDLLMTK trên Bloomberg Terminal, CNBC, CocoLoop, Yahoo Finance; mức đọc 0,97 USD, mức giảm 8,6% theo tuần và phạm vi bao phủ của chỉ số đều theo công bố chính thức của Silicon Data.