SpaceX chỉ còn vài ngày trước thời điểm gõ chuông, với mức định giá mục tiêu khoảng 1,75 nghìn tỷ USD. Đúng lúc đó, Elon Musk đăng một video dài nửa giờ trên X, mở ra thiết kế của một vệ tinh có nhiệm vụ đưa trung tâm dữ liệu AI từ mặt đất lên quỹ đạo.
Một trung tâm dữ liệu trên trời rộng hơn Boeing 747
Vệ tinh mang mã AI1. Khi triển khai, sải cánh dài 70 mét, nhỉnh hơn Boeing 747 khoảng 68 mét. Mô-đun tính toán trên đó được thiết kế cho 120 kilowatt khi vận hành bình thường và có thể đạt đỉnh 150 kilowatt.
Musk nói AI1 đơn giản hơn một vệ tinh Starlink. Nghe có vẻ lạ, nhưng lập luận nằm ở chỗ AI1 không cần toàn bộ bộ thiết bị liên lạc với mặt đất như Starlink. Các vệ tinh kết nối với nhau bằng laser, lấy điện từ Mặt Trời và có thể giữ cấu trúc gọn hơn.
Mô-đun tính toán cũng có thể thay thế. Thiết kế này không khóa SpaceX vào một nhà cung cấp chip, nhất là khi SpaceX và Tesla đang thúc đẩy kế hoạch Terafab để tự sản xuất chip.
Câu chuyện cho nhà đầu tư trước ngày niêm yết
Thời điểm công bố không khó đoán. Musk đưa thiết kế AI1 ra ngày 8 tháng 6; SpaceX dự kiến định giá ngày 11 tháng 6 và chính thức niêm yết ngày 12 tháng 6, với mục tiêu định giá khoảng 1,75 nghìn tỷ USD và huy động 75 tỷ USD.
Tháng 2 năm nay, SpaceX sáp nhập toàn bộ xAI của Musk. Sau thương vụ, định giá hợp nhất được nêu ở mức 1,25 nghìn tỷ USD. AI hiện là một trong những mảng giá trị nhất trong câu chuyện gọi vốn của SpaceX. AI1 gửi thông điệp rằng SpaceX không chỉ phóng tên lửa; công ty muốn làm hạ tầng AI trong không gian.
Kế hoạch một triệu vệ tinh
AI1 là mẫu ý tưởng đơn lẻ. Bức tranh lớn hơn đã xuất hiện trong hồ sơ SpaceX gửi FCC đầu năm: tối đa một triệu vệ tinh chạy bằng năng lượng mặt trời ở quỹ đạo 500 đến 2.000 km, tạo thành trung tâm dữ liệu quỹ đạo phân tán.
Một vệ tinh không lớn, nhưng một triệu vệ tinh cộng lại sẽ thành năng lực tính toán cấp gigawatt. Hồ sơ nêu con số rất mạnh: phóng một triệu tấn vệ tinh mỗi năm để tạo ra 100 gigawatt năng lực tính toán AI, tương đương khoảng 20% lượng điện tiêu thụ hiện nay của Mỹ.
Kế hoạch sản xuất cũng được gắn với một nhà máy Gigasat rộng 11 triệu feet vuông. SpaceX đặt mục tiêu từ cuối năm 2027 tạo ra 1 gigawatt năng lực tính toán AI mỗi năm từ không gian.
Vì sao đưa trung tâm dữ liệu lên trời?
Trung tâm dữ liệu dưới đất đang bị kẹt ở điện và đất. Nhu cầu AI càng tăng, áp lực về điện, nước và mặt bằng càng lớn, khiến các công ty công nghệ lớn bắt đầu nghĩ đến trung tâm dữ liệu ngoài biển hoặc trên quỹ đạo.
Lợi thế trên quỹ đạo khá rõ: năng lượng mặt trời gần như liên tục, còn tản nhiệt trong chân không có logic kỹ thuật riêng. Nhưng khó khăn cũng rất thực tế: chi phí phóng, bảo trì trên quỹ đạo, bức xạ và việc truyền dữ liệu ổn định giữa các vệ tinh cách nhau hàng trăm km đều chưa được kiểm chứng.
Vì vậy AI1 hiện vẫn là thiết kế, chưa phải vật thể đang vận hành trên quỹ đạo. Mốc sản xuất Musk đưa ra là cuối năm 2027. Trước đó còn có cả bài toán kỹ thuật lẫn phép thử thị trường: nhà đầu tư có sẵn sàng trả 1,75 nghìn tỷ USD cho câu chuyện trung tâm dữ liệu không gian hay không.
Nguồn: CocoLoop, Elon Musk's first-gen orbital data center craft spans wider than a Boeing 747 (Tom's Hardware), SpaceX details AI1 satellite 'data center,' claims 150kW peak compute (Data Center Dynamics), SpaceX reveals its first orbital data center (Yahoo Finance)