Bộ Tư pháp Mỹ công bố ngày 13/10 rằng Abdulrahman Alfozan, 35 tuổi, quốc tịch Ả Rập Xê Út, kỹ sư của OpenAI, bị nghi giấu thiết bị ghi âm trong phòng họp lãnh đạo tại văn phòng công ty ở San Francisco. Anh ta bị bắt ngày 9/10 với cáo buộc sử dụng hoặc cố gắng sử dụng thiết bị để chặn thu các cuộc trao đổi bằng lời nói, và ra hầu tòa lần đầu vào ngày 13/10. Tội danh này có mức án tối đa là 5 năm tù, phạt 250.000 USD, kèm 3 năm quản chế sau khi mãn hạn tù.
Cùng ngày, OpenAI đưa ra tuyên bố cho biết đã sa thải nhân viên này, đồng thời nhấn mạnh hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy anh ta truy cập trái phép hoặc làm rò rỉ trọng số mô hình, mã nguồn hay dữ liệu khách hàng. Vụ việc vẫn đang được FBI điều tra.
Dòng thời gian theo mô tả của bên công tố
Theo hồ sơ truy tố mà Fox Business dẫn lại, Alfozan vào làm từ tháng 7/2025. Dòng thời gian đại thể như sau:
- Khoảng ngày 28/9, một máy ghi âm có mã hóa được nhét vào cổng USB phía sau chiếc tivi trong phòng họp, bên ngoài quấn giấy vệ sinh;
- Ngày 30/9, nhóm phụ trách đối phó giám sát kỹ thuật của OpenAI phát hiện thiết bị này trong một đợt rà soát định kỳ;
- Ngày 5/10, camera giám sát ghi lại cảnh anh ta vào phòng họp và kiểm tra phía sau tivi; cùng ngày, nhân viên an ninh tìm thấy thiết bị tương tự thứ hai trong chiếc túi không người trông coi của anh ta ở một phòng khác, trong túi còn có ví và giấy tờ tùy thân;
- Ngày 9/10, anh ta bị bắt và bị sa thải ngay trong ngày.
Bên công tố còn cho biết anh ta nhiều lần tiếp cận phòng họp này dù không có quyền, và đã tìm kiếm thông tin về tòa nhà công ty, lịch phòng họp, vị trí của các lãnh đạo cũng như các cuộc họp với đối tác bên ngoài. Ngoài ra, có một tài khoản chatbot liên quan đến vợ/chồng của anh ta, dùng chung thông tin nhận dạng với tài khoản của anh ta, đã gửi các câu lệnh hỏi cách chế tạo và giấu thiết bị, gồm ghi âm liên tục, kết nối Wi-Fi, nghe lén theo thời gian thực và lưu trữ mã hóa; mô tả này khớp với các thiết bị được tìm thấy sau đó. OpenAI cho biết có bằng chứng cho thấy anh ta định lắp thêm nhiều thiết bị ở các khu vực nhạy cảm khác của văn phòng.
Trong tuyên bố, OpenAI đặc biệt nhắc rằng công ty đã dùng chính mô hình của mình khi truy tìm nguồn gốc thiết bị, qua đó xác định được đó là một nhân viên cụ thể đã lắp đặt vài ngày trước. Theo công ty, thời điểm sa thải đã được phối hợp với FBI để tránh đánh động đối tượng.
So với vài vụ trước đây
Các vụ việc liên quan đến người trong nội bộ các công ty AI không hiếm trong hai năm qua, nhưng phần lớn là sao chép tệp. Tháng 3/2024, Linwei Ding, cựu kỹ sư của Google, bị Bộ Tư pháp Mỹ truy tố với cáo buộc tải lên tài khoản cá nhân các tài liệu mật liên quan đến chip AI và hạ tầng siêu máy tính. Tháng 8/2025, xAI khởi kiện một cựu kỹ sư, cho rằng anh ta đã mang theo bí mật thương mại trước khi chuyển sang OpenAI.
Lần này thủ đoạn khác hẳn. Máy ghi âm nhắm vào các cuộc trò chuyện trong phòng họp, loại thông tin thường không nằm trong bất kỳ hệ thống tệp nào: điều khoản huy động vốn, đàm phán hợp tác, nhịp độ phát hành sản phẩm đều có thể được chốt bằng lời trong các cuộc họp lãnh đạo. Các biện pháp chống thất thoát dữ liệu truyền thống chỉ theo dõi lịch sử tải xuống và gửi ra ngoài, gần như vô hiệu với một thiết bị nhét sau tivi; rốt cuộc, thứ giúp phát hiện nó là đợt quét định kỳ ở lớp vật lý.
Các biện pháp an ninh của OpenAI đã được siết chặt một lượt từ năm 2025. Khi đó, Financial Times đưa tin công ty đã áp dụng kiểm soát ra vào bằng vân tay, thu hẹp phạm vi nhân viên được tiếp cận các dự án chưa công bố, đặt một số công nghệ cốt lõi trên hệ thống ngoại tuyến và mặc định từ chối kết nối với mạng bên ngoài. Việc thiết bị bị tìm ra chỉ hai ngày sau khi được lắp cho thấy công tác tuần tra ở lớp vật lý rõ ràng cũng nằm trong bộ máy đó.
Những phần chưa có lời đáp
Cả hồ sơ truy tố lẫn các bản tin công khai đều không nói rõ mục đích của việc ghi âm những cuộc trò chuyện này, cũng không đề cập việc có bên thứ ba nào đứng sau chỉ đạo hay không. Giám đốc FBI Kash Patel gọi vụ án là mối đe dọa đối với đổi mới sáng tạo AI của Mỹ và cho biết phản gián là một trong những ưu tiên, nhưng không tiết lộ thêm hướng điều tra. Phía Alfozan hiện chưa phản hồi công khai.
Hai thiết bị đã ghi được những gì, ghi trong bao lâu và có bị truyền ra ngoài hay không, tất cả còn phải chờ các tài liệu tại phiên tòa sắp tới. Cụm từ “chưa có dấu hiệu” của OpenAI chỉ giới hạn trong ba loại là trọng số mô hình, mã nguồn và dữ liệu khách hàng; nội dung các cuộc họp có bị lộ hay không nằm ngoài phạm vi của câu nói đó.
Nguồn tham khảo: Fox Business, tuyên bố của OpenAI Newsroom, CocoLoop, Bộ Tư pháp Mỹ; tội danh và mức án tối đa theo tài liệu của bên công tố, vụ Linwei Ding và vụ kiện của xAI được đối chiếu với thông tin công khai của Bộ Tư pháp Mỹ và tòa án.